Ga direct naar
In Memoriam Henk Lamberts
Op 27 december is Henk Lamberts op 68 jarige leeftijd na een kort ziekbed overleden in zijn woonplaats Amsterdam. De naam van Henk Lamberts zal, samen met die van Maurice Wood, voor altijd verbonden blijven aan de International Classification of Primary Care (ICPC). Zijn magnum opus is de conceptualisering en ontwikkeling van deze unieke huisartsgeneeskundige classificatie en de incorporatie hiervan binnen het (elektronische) huisartsen dossier. Onder zijn vasthoudend leiderschap is deze empirie in de Nederlandse huisartspraktijk geïntroduceerd, alsook in diverse andere landen binnen en buiten Europa.
Daarnaast is zijn inzet voor de erkenning van de huisartsgeneeskunde als wetenschappelijke discipline door de KNAW van fundamentele betekenis geweest.
Henk Lamberts groeide op in Rotterdam, waar zijn vader huisarts was een functie die hij jarenlang combineerde met het lidmaatschap van de 2e Kamer der Staten Generaal voor de Partij van de Arbeid. Henk ontleende daaraan een sociaal-maatschappelijke visie op de huisartsgeneeskunde, die de richting van zijn medische loopbaan zou bepalen. Na zijn eindexamen gymnasium studeerde hij geneeskunde in Utrecht en besteedde hij zijn militaire diensttijd aan het doen van promotie onderzoek. In 1968 vestigde hij zich als huisarts in Rotterdam, in de nieuwbouwwijk Ommoord. Zijn vestiging was de eerste aanzet voor de stichting van wijkgezondheidscentra in Nederland. Als de onbetwiste leider van het experiment Ommoord ontwikkelde hij een multidisciplinair, wijkgeoriënteerde team als innovatie van de eerste lijn, tegen de toen nog dominante stroom van solistisch opererende huisartsen in. Gezichtsbepalend in de ontwikkeling van het gezondheidscentrum was Henks passie om de nieuw verworven bevindingen te analyseren en te evalueren. Met deze intentie werd door hem van meet af aan wetenschappelijk onderzoek geïntegreerd in de dagelijkse zorg voor patiënten.
Een gevalideerde ziekteclassificatie, noodzakelijk voor het analyseren van de dagelijkse huisartsgeneeskundige zorg ontbrak. De eerste analyse de morbiditeitsanalyse-1972 door de groepspraktijk Ommoord was om die reden mede gebaseerd op een eigen verbetering van de E-lijst. In het bijzonder op het vlak van psychische en sociale problemen werden er rubrieken toegevoegd. De in 1974 en 1975 in Huisarts en Wetenschap gepubliceerde gegevens vormden de opmaat voor een verdere internationale ontwikkeling. Kort daarvoor was de Wonca opgericht. Lamberts was een van de eerste leden van haar classificatiecommissie. Deze groep ontwikkelde de International Classification of Health Problems in Primary Care (ICHPPC) en in Ommoord werd een substantiële bijdrage geleverd aan de veldonderzoeken met deze classificatie. Van die tijd stamt ook de vriendschap met Maurice Wood, die tot aan zijn dood zou voortduren. Samen ontwikkelden zij de ICPC, en wederom was het gezondheidscentrum in Ommoord de plaats waar de belangrijkste eerste ervaringen werden opgedaan.
Dit resulteerde uiteindelijk in het Transitieproject, waarin een grote groep huisartspraktijken op basis van de ICPC, en voorzien van een onderzoeksmodule (TransHis) informatie genereerden uit de dagelijkse zorg. Twee totaal nieuwe concepten, de reden voor komst en de episode, werden door hem ontwikkeld. Deze concepten zijn zeer vruchtbaar gebleken. Ook de sterke nadruk op het gebruik van de symptoomdiagnose is kenmerkend in het werk van Lamberts. Geen medicalisering, en vooral niet op het psychosociale terrein!
Inmiddels was Lamberts in 1984 benoemd tot hoogleraar huisartsgeneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam/AMC. De (sinds 1995 in een elektronisch patiëntendossier geïntegreerd) Transitie database is daarbij steeds zijn belangrijkste bron van empirie gebleven, waarbij hij, ook na zijn emeritaat in 2005, betrokken bleef. Een groot aantal publicaties en 20 proefschriften zijn uit dit bestand voortgekomen. Ook buiten Nederland bleef Lamberts zeer actief. Vooral in de VS heeft hij zich sterk gemaakt voor de introductie van de ICPC.
Lamberts ontving diverse onderscheidingen voor zijn baanbrekende werk: hij was lid van verdienste van het NHG, lid van het Institute of Medicine, VS, ontving de Maurice Wood award van de North American Primary Care Research Group (NAPCRG) in 2005 en een Fellowship van Wonca in 2007.
Daarnaast was hij ook jarenlang redactielid van Huisarts en Wetenschap en het NTvG. Met het overlijden van Henk Lamberts is de internationale huisartsengemeenschap een markant leider ontvallen. Zijn verdiensten gedenken wij met groot respect.
Chris van Weel
Kees van Boven
