• Ernst, duur en patroon van de luchtwegklachten:

  • piepende ademhaling, duur van het hoesten, kortademigheid in combinatie met piepen;
  • invloed van de klachten op het functioneren overdag, thuis of op school en ’s nachts tijdens het slapen;
  • de frequentie en duur van de episodes (incidenteel, regelmatig, dagelijks) en de duur van symptoomvrije intervallen.
• Aanwijzingen voor allergie: klachten die passen bij een allergische rhinitis of die optreden of verergeren in een vochtige of stoffige omgeving, in voorjaar of zomer, dieren of door andere factoren.
• Aanwijzingen voor bronchiale hyperreactiviteit: persisterende klachten na virale luchtweginfecties, bij blootstelling aan koude lucht, mist, (tabaks)rook, luchtvervuiling, baklucht, verflucht of parfumluchtjes, of na lichamelijke inspanning.
• Roken: door moeder tijdens zwangerschap, door ouders/verzorgers, door vriendjes/vriendinnetjes, door het kind zelf.
• Voorgeschiedenis en familie: perinatale gegevens, luchtwegproblemen, atopische aandoeningen, eerder gebruikte luchtwegmedicatie en het effect ervan; luchtwegproblemen of atopische aandoeningen bij familieleden.

• Tekenen van kortademigheid (ademhalingsfrequentie, hartfrequentie, gebruik van hulpademhalingsspieren, intrekkingen intercostaal, neusvleugelen, cyanose).
• Ausculteer longen en hart.
• (Afbuigen van) lengte- en/of gewichtscurve en (achterblijvende) psychomotorische ontwikkeling.

• Bij kinderen jonger dan 6 jaar: screeningsonderzoek bij aanwijzingen voor allergie.
• Bij kinderen ouder dan 6 jaar: altijd een screeningsonderzoek op allergie.
• Bij kinderen ouder dan 6 jaar: spirometrie bij twijfel aan of ter bevestiging van de diagnose astma.

• Jonger dan 1 jaar: overweeg ook andere aandoeningen (tracheo- of bronchomalacie, Cystic Fibrosis, corpus alienum, aangeboren afwijkingen van hart of grote vaten).
• Jonger dan 6 jaar: astma waarschijnlijker bij: constitutioneel eczeem, aanwijzingen dat allergische prikkels luchtwegklachten uitlokken, aangetoond specifiek IgE tegen inhalatieallergenen, goede reactie op proefbehandeling luchtwegmedicatie, start luchtwegklachten op latere leeftijd en/of atopie bij een familielid.
• Ouder dan 6 jaar: astma waarschijnlijk bij:

  • recidiverend optreden van kortademigheid of piepen, al dan niet na inspanning, gepaard gaande met:
  • reversibele bronchusobstructie, verbeterend op een bronchusverwijder, geobjectiveerd met behulp van spirometrie.

De huisarts geeft voorlichting over: aard van de aandoening, school- en beroepskeuze, manier waarop het kind en de ouders met de aandoening omgaan, doel en werking van de medicatie. Instructie van de inhalatietechniek.

• Niet roken in omgeving kind of door kind zelf is de belangrijkste maatregel.
• Bij aangetoonde inhalatieallergie voor huisdieren: huisdieren afraden.
• Bij aangetoonde huisstofmijtallergie: totaalpakket maatregelen ter vermindering van de blootstelling aan huisstofmijtexpositie aanbieden: regelmatig ventileren, glad slaapkamervloeroppervlak, aangepast schoonmaken, beddengoed 1 × per 2 weken wassen op 60 °C of (matras)hoezen.
• Aspecifieke prikkels vermijden.

Tot 6 jaar: gezien de onzekere diagnose heeft starten van medicatie altijd het karakter van een proefbehandeling:

• Stap 1: β ₂-sympathicomimeticum 1-2 weken, evalueer effect
• Stap 2: Bij onvoldoende effect: heroverweeg diagnose en controleer inhalatietechniek. Inhalatiecorticosteroïd op proef. Bij onvoldoende effect na 4-6 weken: verwijs. Bij voldoende effect: probeer dosis te verminderen in periodes van 2-4 weken.

Vanaf 6 jaar:

• Intermitterende symptomen (< 1 × per week): β ₂-sympathicomimeticum.
• Persisterende symptomen (> 1 × per week of > 2 × daags gebruik van een bronchusverwijder): inhalatiecorticosteroïd.

• Bij inhalatiecorticosteroïd: tijdens proefbehandeling of instelfase om de 2 tot 4 weken.
• Bij continuering inhalatiecorticosteroïden: eenmaal per 3 maanden. Als behandeldoel gehaald is wordt na 6 maanden de dosering verminderd.
• Controleer effect na 3 maanden. Geen verslechtering: verlaag dosering verder, anders oorspronkelijke dosering. Bij de laagste effectieve dosering: controleer om de 3 tot 6 maanden. Bekijk dan tevens of gestopt kan worden.

• Bij diagnostische problemen.
• Bij geen of onvoldoende verbetering op therapie.

Gedeelde zorg huisarts en kinder(long)arts:

• Kinderen jonger dan 1 jaar die inhalatiecorticosteroïden nodig hebben.
• Kinderen bij wie ondanks adequate therapietrouw het behandeldoel niet bereikt wordt met een matige dosis inhalatiecorticosteroïden (400 μg budesonide/beclometason of 250 μg fluticason of 200 μg beclometason extrafijn per dag).
• Instabiel astma: > 1 ziekenhuisopname of > 1 predniso(lo)nkuur wegens astma in het afgelopen jaar.
• Een bijkomende andere chronische aandoening waarbij steroïden geïndiceerd zijn, zoals (ernstig) eczeem.

• Ernstige acute kortademigheid: expiratoir piepen, verlengd expirium, intrekkingen intercostaal, gebruik van hulpademhalingsspieren, neusvleugelen, ongelijkmatig inspiratoir ademgeruis (verminderd of afwezig ademgeruis bij zeer ernstige dyspnoe), tachypnoe (bij zeer ernstige dyspnoe afname ademfrequentie!), tachycardie en cyanose.
• Geef β ₂-sympathicomimeticum, bijvoorbeeld salbutamol via dosisaerosol-inhalatiekamer: 100 μg, 4 tot 8 puffs, 1-2 puffs per keer in inhalatiekamer (via vernevelaar: 5 mg/ml, <4 jr 0,5 ml, ≥4 jr 1 ml). Herhaal inhalatie na kwartier. Bij verbetering: inhaleer bijvoorbeeld elke 3 uur.Geef bij kortdurende/onvolledige verbetering prednis(ol)on. Bij zuigelingen en peuters drank (5 mg/ml, 1-2 mg/kg lichaamsgewicht, max. 40 mg/dag) eenmaal daags gedurende 5 dagen. Controleer volgende dag.
• Bij minder/korter effect β ₂-sympathicomimeticum: nauwkeuriger follow-up, meer noodzaak voor orale steroïden en/of consultatie kinderarts.
• Bij onvoldoende verbetering binnen half uur: verwijs met spoed bij alarmsymptomen zoals uitputting, bij onvoldoende zorgmogelijkheid en bij ziekenhuisopname of zeer ernstig verlopen exacerbatie in het voorafgaande jaar.