• nul tot twee jaar: genua vara (O-benen);
• twee tot zeven jaar: genua valga (X-benen);
• vanaf zeven jaar: rechte beenstand.

Besteed aandacht aan:

• het verloop van de ontwikkeling van de stand van de knieën;
• voorgeschiedenis: fractuur, osteomyelitis, rachitis, nierinsufficiëntie, verlamming, operaties, maligniteit, medicatie.

Let op:

• in stand en tijdens lopen: asymmetrie, ‘intoeing’, varus- of valgusstand van het been?
• in rugligging met gestrekte en gesloten benen: raken mediale femurcondylen of malleoli elkaar?

Evaluatie

Stel vast of de stand van de knieën afwijkt van de fysiologische ontwikkeling.

• geef informatie over fysiologische standsontwikkeling van de knieën;
• controleer bij een symmetrische standsafwijking of deze na een jaar persisteert;
• instrueer de ouders contact op te nemen bij snelle progressie of klachten.

Verwijs naar orthopedisch chirurg of kinderarts bij:

• uitgesproken of persisterende genua vara na het tweede levensjaar;
• uitgesproken of persisterende genua valga na het zevende levensjaar;
• asymmetrisch genu valgum of varum;
• snel progressieve standsafwijkingen;
• bij vermoeden van onderliggende pathologie zoals rachitis of maligniteit.

Besteed aandacht aan:

• lokalisatie, duur en beloop;
• zwelling, slotverschijnselen (knie op slot of niet te strekken);
• omstandigheden die de pijn verergeren of verminderen (lang zitten, knielen, traplopen, fietsen, sporten);
• belemmeringen of belasting (in dagelijks leven, bij sporten);
• zelfzorg;
• voorgeschiedenis.

Let in stand op:

• volledige statiek;
• stand van het been;
• zwelling.

Let in rugligging op:

• lokale zwelling: roodheid, fluctuatie, drukpijn;
• ballottement van de patella (hydrops);
• actieve en passieve flexie en extensie van de knie;
• drukpijn bij palpatie.

Bij vermoeden van artritis, osteochondritis dissecans, osteomyelitis of tumor: röntgenfoto en/of laboratoriumonderzoek.

Bij afwezigheid van slotverschijnselen en hydrops kunnen de volgende diagnosen worden gesteld:

• ziekte van Osgood-Schlatter: (druk)pijnlijke zwelling ter hoogte van tuberositas tibiae;
• patellofemorale pijnsyndroom: pijn op of rond de patella, erger bij lang zitten, hurken, knielen, traplopen, fietsen; minder bij rust of strekken van de knie;
• jumper's knee: (druk)pijn op de patellapees, meestal ter hoogte van de onderrand van de patella en pijn bij springen;
• referred pain: pijn veroorzaakt door aandoening buiten de knie.

• geef informatie over aard en gunstige beloop van de aandoening;
• adviseer (sport)activiteiten die pijn uitlokken gedurende een maand te verminderen en als de klachten verminderen de (sport)activiteiten geleidelijk op te voeren;
• ziekte van Osgood-Schlatter: zwelling kan, na verdwijnen pijnklachten, lang blijven bestaan;
• patellofemorale pijnsyndroom: adviseer eventueel spierversterkende oefeningen voor musculus quadriceps (isometrisch uitvoeren).

• controleer na vier tot zes weken, tenzij de klachten voldoende zijn verbeterd;
• verleng de periode van activiteitenvermindering desgewenst met nog een tot twee maanden;
• verwijs op korte termijn naar de tweede lijn bij vermoeden van artritis, osteochondritis dissecans, osteomyelitis of maligniteit en bij vermoeden van bacteriële artritis of osteomyelitis dezelfde dag.