• cyclus: regelmaat, veranderingen in bloedverlies of duur menstruaties, laatste menstruatie
• vasomotorische klachten (opvliegers, transpiratieaanvallen): aard, frequentie en tijdstippen, invloed op functioneren
• urogenitale klachten: droge schede, dyspareunie, pruritus, urge-incontinentie, frequente urineweginfecties
• andere klachten of symptomen die de vrouw aan de overgang toeschrijft
• voorgeschiedenis: operaties aan uterus en/of adnexa, bestraling onderbuik, chemotherapie
• aanpak door patiënte zelf, zelfmedicatie
• aanwijzingen voor: hyperthyreoïdie, alcoholabusus, paniekstoornis
• medicatiegebruik zoals: vasodilatatoren (bv. nitraten), antidepressiva
• psychosociale factoren, zoals steun uit de directe omgeving, veranderde zorgtaken, verwerking kinderloosheid, toekomstplannen

• bij het vaststellen van de overgang speelt lichamelijk onderzoek geen rol, bij klachten van overvloedig vaginaal bloedverlies, urge-incontinentie of recidiverende urineweginfecties zie respectievelijk de NHG-Standaarden Vaginaal bloedverlies(M28), Incontinentie voor urine(M46) en Urineweginfecties(M05)

• bepaling van het follikel stimulerend hormoon (FSH) wordt niet aanbevolen
• bij vermoeden op hyperthyreoïdie: TSH
• bij vermoeden op zwangerschap: zwangerschapstest
• bij overvloedig menstrueel bloedverlies langer dan drie maanden: Hb

• stel de diagnose overgangsverschijnselen bij een vrouw van 40 - 60 jaar met typische overgangsverschijnselen (zie begrippen), na uitsluiting zwangerschap, hyperthyreoïdie, alcoholabusus, een paniekstoornis of klachten door medicijngebruik

• overgang is fysiologisch proces, typische overgangsklachten horen daar in wisselende mate bij, na gemiddeld vier jaar blijft de menstruatie weg
• moeheid, depressieve klachten, spier- en gewrichtklachten kunnen deels het gevolg zijn van opvliegers, maar zijn geen overgangsklachten op zich
• bespreek zonodig aspecten zoals veranderende zorgfunctie, verwerking van eventuele kinderloosheid, daginvulling en toekomstplannen
• adviseer in principe anticonceptie maatregelen tot één jaar na de laatste menstruatie

• uitleg en zonodig steun
• bij dyspareunie: langer voorspel, eventueel glijmiddel

• Vasomotorische klachten, hinderlijk bij dagelijks functioneren

  • indien tevens anticonceptie gewenst: hormonale anticonceptie
  • anticonceptie niet nodig: 1 dd 2 mg oestradiol of 0,625 mg geconjugeerde oestrogenen met 10 - 14 dagen per maand progestageen in kalenderverpakking ¹⁾
  • na uterusextirpatie: 1 dd 2 mg oestradiol of 0,625 mg geconjugeerde oestrogenen, 2e keus: oestradiol pleisters ‘50’
  • bij contra-indicatie voor hormonale behandeling (mammacarcinoom, endometriumcarcinoom, veneuze trombo-embolische aandoeningen, ernstige leveraandoeningen): clonidine 2 dd 50-75 mcg
• Urogenitale atrofie

  • 1e keus: twee weken 1 dd 0,5 mg estriol in vaginale crème of vaginale tabletten, daarna onderhoudsdosis: 2 x per week
  • 2e keus: oestradiol 25 mcg vaginale tabletten volgens zelfde schema
• Overvloedig bloedverlies in perimenopauze

  • zie NHG-Standaard Vaginaal bloedverlies
• Overige klachten/preventie osteoporose en hart-en vaatziekten

  • hormonale behandeling niet geïndiceerd

• Vasomotorische klachten

  • bij onvoldoende effect zonodig na één maand contact opnemen over verdubbeling oestrogeendosis
  • controleconsult na drie maanden, controle bloeddruk of mammae niet nodig, adviseer proefstop na zes maanden gebruik
  • indien proefstop niet succesvol: jaarlijks contact over voortzetting
• Urogenitale atrofie

  • staak behandeling na drie tot zes maanden, zonodig hervatten

Niet geïndiceerd bij vrouwen van 40 - 60 jaar met overgangsklachten