De huisarts is reeds voor de bevalling op de hoogte van:

• de verloskundige voorgeschiedenis;
• de sociale situatie van het gezin;
• bestaande afwijkingen bij de zwangere;
• erfelijke afwijkingen in de familie;
• lopende contacten met andere hulpverleners;
• medicijngebruik;
• intoxicaties door alcohol, drugs of roken;
• het verloop van de huidige zwangerschap, inclusief doorgemaakte infecties.

Zet deze gegevens op de zwangerschapskaart en geef een kopie aan de zwangere.

Algemene indruk

• Vitaliteit

Apgar-score.

• Huid

  • kleur: icterus, cyanose, bleekheid;
  • oedeem;
  • bijzonderheden als naevus flammeus, hemangioom.
• Hoofd

  • schedel: cefaal hematoom, caput succedaneum;
  • ogen: vorm, stand, grootte, helderheid lens, fotofobie, excessief tranen, conjunctivitis;
  • neus: doorgankelijkheid;
  • mond: kleur lippen, scheefstand, afwijkingen lippen en palatum;
  • vormafwijkingen als een bijoortje.
• Hals

  • bijzonderheden als fistels, cysten, torticollis.
• Thorax

  • ademhaling: frequentie normaal < 40/min; let op intrekkingen;
  • hartafwijkingen: het onderzoek hiernaar direct post partum kan beperkt blijven tot het beoordelen van de kleur en de hart- en ademhalingsfrequentie (Apgar-score).
• Abdomen

  • navel(streng): normaal twee arteriën en een vene;
  • bijzonderheden als herniae.
• Rug

  • bijzonderheden als een zwelling, fistel, beharing, mongolenvlek, sacrale pit.
• Extremiteiten

  • bewegingspatroon armen en benen;
  • dysmorfe kenmerken als syndactylie of doorlopende handplooi.
• Genitalia externa

  • geslacht vaststellen;
  • bij jongens: indaling testes, epi- of hypospadie, hydrocele testis.
• Anus

  • inspectie.
• Beknopt neurologisch onderzoek

  • tonus en spontane motoriek.
• Wegen en meten

  • noteren van gewicht;
  • noteren van fronto-occipitale hoofdomvang.

De lengte van de pasgeborene hoeft niet gemeten te worden.

Leg aan ouders uit ‘onderzoek: geen afwijkingen’ wil niet altijd zeggen ‘kind gezond’. Sommige (hart-)afwijkingen kunnen zich in de loop van uren tot dagen gaan manifesteren.

• Vitaliteit

  • als de Apgarscore voor vertrek nog geen 10 is: zoek naar de reden. Verwijs indien algehele toestand niet verbetert.
• Congenitale hartafwijkingen

  • let op tekenen van centrale cyanose, dyspneu en een slechte perifere circulatie;
  • bij vermoeden van een hartafwijking direct verwijzen naar kinderarts of (kinder)cardioloog.
• Dysplastische heupontwikkeling

  • bij een niet-symmetrisch bewegingspatroon benen: abductie heupen en kniehoogteverschil beoordelen; indien afwijkend, verwijzen naar (kinder)orthopeed;
  • bij een symmetrisch bewegingspatroon benen kan het eerste heuponderzoek plaatsvinden op de leeftijd van ca. 4 weken.
• Niet-ingedaalde testis

  • vastlegging indaling testes; positie testes doorgeven aan consultatiebureau:

    • in het scrotum;
    • niet in het scrotum, maar wel daar in stabiele positie te brengen;
    • niet in scrotum, en ook niet daar te brengen;
    • ectopisch.
• Congenitale oogafwijkingen

  • cataract: let op troebeling van lens; zo mogelijk onderzoek met doorvallend licht;
  • glaucoom: valt op door een abnormaal groot oog, excessief tranen of fotofobie;
  • bij vermoeden van een congenitale oogafwijking: binnen een week naar oogarts verwijzen.
• Overig

  • ook andere afwijkende bevindingen, zoals icterus of conjunctivitis, kunnen een reden zijn om te overleggen of te verwijzen.