Stoppen met roken

Inhoudsopgave

Anamnese

Inventariseer de rookstatus van patiënten die ondersteuning vragen bij stoppen met roken en van spreekuurbezoekers bij wie stoppen met roken extra van belang is, zoals:
- patiënten met aan roken gerelateerde klachten of aandoeningen, diabetes mellitus;
ouders van kinderen met astma en recidiverende bovensteluchtweginfecties;
vrouwen die hormonale anticonceptie (gaan) gebruiken;
zwangere vrouwen en hun partners.

Vraag de rokers naar het aantal jaren en het gemiddelde aantal sigaretten per dag (eventueel als ‘pakjaren’: een pakjaar is gelijk aan twintig sigaretten per dag gedurende een jaar) en naar de motivatie te stoppen.

Evaluatie

Leg de rookstatus en de motivatie om te stoppen vast in het dossier:
- roker (gemotiveerd – overweger – ongemotiveerd);
- gestopt;
- nooit gerookt.

Geef een duidelijk en op de persoon afgestemd stopadvies. Benadruk het belang voor de toekomstige gezondheid en leg waar mogelijk een relatie met ziekten, risicofactoren of klachten van de patiënt.
Bespreek de mogelijke ondersteuning vanuit de praktijk en bied zo nodig een vervolgcontact aan.
Bij gemotiveerde rokers: maak een afspraak voor intensieve ondersteunende interventie.
Bij overwegers: bied een korte motivatieverhogende interventie aan.
Bij ongemotiveerde rokers: vraag toestemming om in een volgend consult terug te komen op de rookstatus en de motivatie.

Voorlichting

Bied voorlichtingsmateriaal aan naar behoefte (zie www.nhg.org > Patiëntenvoorlichting of www.stivoro.nl/huisarts).

Bespreek eerdere stoppogingen:
- moeilijke momenten;
- ontwenningsverschijnselen;
- angst om te falen of dalende motivatie. Benadruk dat dit een gewone reactie is en raad de patiënt aan zichzelf te belonen. Raad tijdelijk tabaksgebruik af;
- gewichtstoename: benadruk goede eetgewoonten, ontmoedig strikte diëten en stimuleer lichamelijke activiteit.
Maak samen met de roker een stopplan:
- spreek een stopdatum af. Adviseer helemaal te stoppen;
- laat de roker steun van anderen regelen, vertel het iedereen, probeer de partner gelijktijdig te laten stoppen;
- verwijder tabaksproducten van plaatsen waar de roker komt;
- spreek af hoe te anticiperen op moeilijke momenten;
- vervang het genot van tabak door andere beloningen.
Plan na een week, een maand, enkele maanden en een half jaar telefonische follow-upcontacten in overleg met de patiënt. Terugval kan als een leermoment worden gezien.

Bij overwegers: korte motivatieverhogende interventie

Vraag naar de voordelen van het roken.
Vertel waarom het juist voor deze persoon relevant is om te stoppen.
Bespreek de risico’s, zoals impotentie, astma, schade bij zwangerschap, HVZ, COPD en kanker.
Benadruk de voordelen van stoppen, toegespitst op de persoon.
Informeer naar barrières voor stoppen met roken en wijs op de mogelijkheden van behandeling en ondersteuning (zie intensieve ondersteunende interventie).

Medicamenteuze behandeling

Gebruik medicamenteuze ondersteuning bij meer dan tien sigaretten per dag of als de patiënt dat wenst.
Nicotinevervangende middelen (NVM) zijn eerste keus.
Contra-indicaties voor NVM: recent myocardinfarct of CVA, instabiele angina pectoris, ernstige aritmieën.
Nortriptyline of bupropion: desgewenst op verzoek van de patiënt of na eerdere mislukte stoppogingen met NVM; combinatie met NVM is mogelijk.
Bespreek dat nortriptyline niet geregistreerd is als middel voor stoppen met roken. Contra-indicatie voor nortriptyline: recent myocardinfarct. Contra-indicaties voor bupropion: epilepsie, ernstige levercirrose.

Tabel 1 Medicamenteuze ondersteuning van stoppen met roken

Medicatie	Toediening	Gebruik
NVM	algemeen	staak roken voor aanvang met NVM geef bij grote afhankelijkheid een hogere startdosis
	kauwgom 2 mg, 4 mg	gebruik zo nodig 2-4 mg, max. 50-60 mg per dag gedurende 3 maanden bouw daarna af volgens bijsluiter, max. 0,5-1 jaar
	pleister 5, 10, 15 mg 7, 14, 21 mg	gebruik één pleister van 15 mg per 16 uur (’s nachts verwijderen) of één pleister van 14-21 mg per etmaal plak elke dag op een nieuwe plek gedurende 4-6 weken bouw af volgens bijsluiter, max. 3 maanden
	sublinguale tablet 2 mg	gebruik zo nodig elke 1-2 uur 2 mg, max. 30 tabletten per dag, gedurende 2-3 maanden bouw af volgens bijsluiter
	zuigtablet 1, 2 , 4 mg	gebruik zo nodig elke 1-2 uur 1 mg, max. 25 tabletten per dag, gedurende max. 3 maanden bouw af volgens bijsluiter
Bupropion	tablet 150, 300 mg	start als de patiënt nog rookt, stopdatum in 2e week begindosering 150 mg 1 dd, 6 dagen, ’s morgens; daarna 150 mg 2 dd (interval 8 uur), 7-9 weken bij verminderde lever- of nierfunctie en bij ouderen max. 150 mg per dag bouw daarna de dosering af
Nortriptyline	tablet 10, 25, 50 mg	start als de patiënt nog rookt, stopdatum op dag 7 of 8 begindosering 25 mg 1 dd, na 3 dagen 50 mg 1 dd, na weer 3 dagen 75 mg 1 dd bij ouderen en adolescenten: start met 10 mg 1 dd, na 3 dagen 20 mg 1 dd, na weer 3 dagen 30-40 mg 1 dd behandel gedurende 6-12 weken 75 mg 1 dd (ouderen/adolescenten 30-40 mg 1 dd) stop in één keer; afbouw niet nodig

Verwijs als het niet mogelijk is een stoppen-met-rokeninterventie in de praktijk aan te bieden, naar STIVORO, de GG&GD of een stoppen-met-rokenpolikliniek.