• duur en hoeveelheid, al dan niet vermengd met ontlasting;
• veranderd defecatiepatroon;
• (peri)anale klachten: pijn, jeuk, zwelling, lekkage ontlasting en/of slijm;
• loze aandrang (aanwijzing voor proctitis/neoplasma);
• koorts, buikpijn, malaise, onverklaard gewichtsverlies;
• voorgeschiedenis: eerdere episode met bloedverlies, hemorroïden, inflammatoire darmziekten;
• familieanamnese van inflammatoire darmziekten en colorectaal carcinoom (voor kenmerken en beleid bij Lynchsyndroom zie tekst standaard);
• zelfzorgmiddelen, bloedverdunners, NSAID’s, SSRI’s;
• seksuele gewoonten (in verband met risico soa, etiologie fissura ani);
• traumata.

Abdomen, inspectie perianale regio, rectaal toucher. Op indicatie: pols, bloeddruk, uitgebreid lichamelijk onderzoek. Facultatief: proctoscopie.

• bij tekenen van anemie of langdurig rectaal bloedverlies: Hb;
• vermoeden van inflammatoire darmziekte (bloederige diarree en algemene klachten zoals buikpijn, koorts, malaise of gewichtsverlies): BSE, CRP, Hb, leukocyten, trombocyten en albumine;
• vermoeden van colorectaal carcinoom (bij aanwezigheid van één of meerdere risico-indicatoren, en/of loze aandrang, gewichtsverlies, recidiverend rectaal bloedverlies): eerste keus is colonoscopie; tweede keus is sigmoïdoscopie. Overwegingen: overleg met patiënt, regionale afspraken, behoefte diagnostische zekerheid, levensverwachting. Uitslag sigmoïdoscopie: géén afwijkingen of poliepen: indicatie colonoscopie.

• Hemorroïden: zwelling gepaard gaande met bloedverlies, jeuk en/of pijn of lekkage van slijm of ontlasting. Bij proctoscopie zijn hemorroïden rood tot livide gekleurd, gezwollen en makkelijk bloedend.
• Fissura ani: laesies van de huid en/of het slijmvlies van de anus: vooral pijnklachten. Chronische fissuren bestaan langer dan vier tot zes weken of kenmerken zich door geïndureerde wondranden, zichtbare, bleke spiervezels of aanwezigheid van poliep of skintag.
• Proctitis: loze aandrang en een dof, onaangenaam gevoel. Bij proctoscopie is het slijmvlies rood, bloedt makkelijk en heeft een gelig beslag.
• Vermoeden van inflammatoire darmziekte: verhoogde BSE, CRP, leukocyten, trombocyten en verlaagd Hb en albumine kunnen diagnose ondersteunen, maar normale waarden sluiten diagnose niet uit.
• (Vermoeden van colorectaal) carcinoom: stel diagnose na uitslag van beeldvormend onderzoek.

vezelrijke voeding, voldoende drinken, toegeven aan defecatiereflex.

overweeg laxeren, desgewenst lokale therapie:

• Lokale middelen hemorroïden (2dd en na elke ontlasting): vaselinecetomacrogolcrème, zinksulfaatvaselinecrème 0,5% FNA, of zinkoxide zetpillen 10% FNA. Bij respectievelijk pijn of jeuk: lidocaïnevaselinecrème 3% FNA, maximaal vier weken, of hydrocortisonvaselinecrème 1% FNA (2dd), maximaal twee weken.
• Lokale middelen fissura ani: lidocaïnevaselinecrème 3% FNA (2dd en zo mogelijk voor ontlasting) bij acute fissuren. Isosorbidedinitraatvaselinecrème 1% FNA (elke 3 uur behalve 's nachts) bij chronische fissuren, maximaal twaalf weken.

Medicamenteuze behandeling: zie tekst standaard.