Inhalatiemedicijnen

Versiedatum: oktober 2007

Vernauwing van de luchtwegen

Als iemand met astma benauwd wordt, komt dat doordat de luchtwegen in de longen zich vernauwen. De spiertjes rond de luchtwegen trekken samen. De slijmvliezen van de luchtwegen raken ontstoken: ze zwellen op en produceren meer slijm. Er kan dan minder lucht door de luchtwegen.

Werking van de medicijnen:

Om de klachten te verhelpen zijn er twee soorten medicijnen: luchtwegverwijders en ontstekingsremmers. De medicijnen werken direct op de longen doordat u ze inademt.

• Een luchtwegverwijder zorgt ervoor dat de spiertjes rond de luchtwegen minder samentrekken. Het middel werkt snel: binnen 10 tot 30 minuten bent u minder benauwd. Mogelijke bijwerkingen van sommige luchtwegverwijders zijn trillende handen, onrust en hartkloppingen. Deze bijwerkingen kunnen vervelend zijn, maar kunnen geen kwaad.Er zijn luchtwegverwijdersdie kort werken (4 tot 6 uur) en die langer werken (12 tot 24 uur).
• Een ontstekingsremmer (corticosteroïd) remt de ontsteking van het slijmvlies in de luchtwegen. Het middel werkt na een paar dagen. Bij regelmatig gebruik vermindert de zwelling van het slijmvlies en de slijmvorming. Het zorgt er ook voor dat de spiertjes rond de luchtwegen minder samentrekken. Mogelijke bijwerkingen zijn heesheid of een schimmelinfectie van de mond. U kunt dit voorkomen door telkens na het inhaleren de mond goed te spoelen. Wanneer u een hoge dosis ontstekingsremmer gebruikt kunt u blauwe plekken krijgen. Vooral op uw armen en benen.

Toepassing van de medicijnen

Welke medicijnen u nodig heeft, hangt af van de ernst van de klachten en hoe vaak u klachten heeft.

• Als u een of twee keer per week benauwd bent, gebruikt u zo nodig alleen een kortwerkende luchtwegverwijder.
• Bent u vaker benauwd, vaker dan twee keer per week, dan heeft u ook een ontstekingsremmend middel nodig. Als u de ontstekingsremmer zorgvuldig en dagelijks gebruikt, dan heeft u steeds minder behoefte aan de luchtwegverwijder. Na enkele dagen heeft u de luchtwegverwijder meestal niet meer nodig. De ontstekingsremmer blijft u daarna dagelijks gebruiken, de luchtwegverwijder alleen nog maar af en toe (bijvoorbeeld bij inspanning of in een rokerige omgeving.)
• Wanneer u ondanks dagelijks gebruik van een ontstekingsremmer regelmatig klachten heeft, dan kunt u de ontstekingsremmer met een langwerkende luchtwegverwijder combineren. Er zijn inhalatieapparaatjes waar de ontstekingsremmer en langwerkende luchtwegverwijder samen inzitten.

Toedieningsvormen

Beide soorten medicijnen zijn in te ademen als vernevelde vloeistof met behulp van een spuitbus (dosisaerosol) of als poeder met een poederinhalator.

Hoe werkt een dosisaerosol?

Een dosisaërosol is te vergelijken met een spuitbus. De aërosol bestaat uit een metalen busje met vulling en een houder van kunststof. Het is belangrijk de aërosol steeds te schudden voor gebruik. Houd het apparaatje zo dat het mondstuk onderaan zit en het metalen busje omhoog wijst. Wanneer u het busje verder in de houder drukt, komt er een wolkje medicijn vrij (één dosis of ‘puf’). Neem één puf per keer. Pas als u dit geïnhaleerd heeft, en de aerosol opnieuw geschud heeft, kunt u eventueel een tweede puf nemen.

Inhalatiekamer

Een aërosol werkt het best als u er een inhalatiekamer bij gebruikt. De aërosol past precies in de opening van de inhalatiekamer. Tegenover die opening zit het mondstuk. Het medicijn wordt in de inhalatiekamer gespoten en via het mondstuk ingeademd. Lees de instructies goed door.

Toediening van één dosis met inhalatiekamer.

• schud de aërosol;
• zet de aërosol in de opening van de inhalatiekamer;
• zet uw tanden op het mondstuk en sluit de lippen eromheen;
• druk één keer op de aërosol zodat er een wolkje medicijn vrijkomt;
• adem vijf keer rustig diep in en uit, zonder uw mond van het mondstuk te halen.

Hoe werkt een poederinhalator?

Het poeder uit een poederinhalator moet krachtig worden ingeademd. In de meeste inhalatoren zit een voorraad voor vijftig, zestig, honderd of tweehonderd inhalaties. Sommige inhalatoren werken met poedercapsules, waarvan u er elke keer weer één in het apparaatje moet stoppen. Bij elk apparaatje staat op de gebruiksaanwijzing hoe u het gebruiksklaar moet maken. Tijdens het inhaleren kan het poeder kriebel in de keel veroorzaken. Soms helpt het om vlak voor het inhaleren een slok koud water te drinken.

Toediening van één dosis met een poederinhalator

• Maak de poederinhalator gebruiksklaar:
• adem goed uit;
• zet vervolgens uw tanden op het mondstuk en sluit uw lippen er omheen;
• adem krachtig en diep in, terwijl u de poederinhalator horizontaal houdt;
• na het inademen moet u de adem vijf seconden inhouden (tel rustig van één tot vijf);
• adem daarna langzaam uit, liefst door uw neus;
• herhaal de handelingen zodat u zeker weet dat alle restjes poeder zijn ingeademd;
• na het inademen van een ontstekingsremmer moet u de mond goed spoelen (water uitspugen) om restjes medicijn te verwijderen. Na inademen van een luchtwegverwijder is spoelen niet nodig.

Hoe gaat het verder?

Als u af en toe (twee keer per week of minder) een luchtwegverwijdend medicijn nodig heeft, is regelmatige controle niet nodig. Maak een nieuwe afspraak als uw klachten erger worden en u de luchtwegverwijder vaker nodig heeft. Als u de luchtwegverwijder meer dan tweemaal per week nodig heeft krijgt u er een ontstekingsremmend medicijn bij. Gebruikt u al een ontstekingsremmer dan wordt de hoeveelheid daarvan verhoogd. Of er wordt bij de ontstekingsremmer een langwerkende luchtwegverwijder gegeven. Een ontstekingsremmer moet u meestal langdurig blijven gebruiken. Een halfjaar of langer is heel normaal. Wanneer u hiermee begint, komt u in principe om de drie maanden voor controle, daarna nog maar een of twee keer per jaar. We kijken dan of uw medicijnen weer moeten worden aangepast (bijvoorbeeld verminderd). Als u vragen heeft over de medicijnen, neem dan contact op met de praktijk. Dan kunnen we uitleg geven en laten zien hoe u de medicijnen inhaleert.

Heeft u nog vragen?

Heeft u na het lezen van deze brief nog vragen, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

Meer informatie over dit en andere onderwerpen is te vinden op www.thuisarts.nl.