Vitamine D

Versiedatum: maart 2012

Wat zijn vitamines?

Vitamines zijn stoffen die de mens nodig heeft om het lichaam gezond te houden. Bijvoorbeeld voor de groei, de kracht, de afweer en het herstel van ons lichaam. Ook voor de werking van ons zenuwstelsel. Vitamines zitten hoofdzakelijk in onze voeding. Sommige vitamines, zoals Vitamine D, kunnen we ook zelf maken.

Wat doet vitamine D?

Vitamine D is erg belangrijk voor de opbouw, groei en sterkte van uw botten en van uw gebit. Uw botten zijn opgebouwd uit calcium en fosfaat. Vitamine D zorgt er voor dat calcium en fosfaat via de darm goed worden opgenomen in het bloed. Daarna zorgt vitamine D er voor dat deze stoffen vanuit het bloed in het bot terecht komen. Ze worden daar ingebouwd, als bakstenen in de muur van een huis. Vitamine D werkt op de nieren en werkt samen met de bijschildklier. Vitamine D heeft invloed op de werking van uw spieren en op uw afweer.

Hoe kom ik aan vitamine D?

Zonlicht

Wanneer de zon op uw huid schijnt, wordt er in uw huid meteen vitamine D gemaakt. Wanneer uw huid geleidelijk bruin wordt, remt dat de aanmaak van Vitamine D. Iemand met een donkere huid zal bij dezelfde hoeveelheid zonlicht dan ook minder vitamine D maken. In een land met weinig zon, of met veel kou waardoor men veel kleding draagt, zullen donkere mensen sneller een gebrek aan vitamine D hebben. Bij ouderen (70 plus) kan de huid wat minder goed vitamine D maken.

Voeding

Er zit vitamine D in vette vis en in levertraan (visolie). In rundvlees, kaas en eieren zit een klein beetje vitamine D. In Nederland is vitamine D aan margarines en halvarines toegevoegd. Het zit soms ook in de oliën of vetten die u gebruikt bij het bakken en braden. Als er vitamine D in zit staat dit op de verpakking. Verder is er vitamine D toegevoegd aan flesvoeding voor baby’s.

Omdat er in al die voeding toch maar weinig vitamine D zit, blijft het belangrijk om dagelijks buiten te komen. Bedenk daarbij dat het zonlicht / daglicht alleen werkt op onbedekte huid.

Te weinig vitamine D

Is er te weinig vitamine D, dan geeft dat vooral een probleem met de botten. Bij kinderen gaat het vooral om groeiafwijkingen en bij ouderen om verzwakking van de botten waardoor deze gemakkelijker breken.

• Wanneer een kind een ernstig tekort aan vitamine D en calcium heeft, worden zijn botten steeds zwakker. Dit heeft ook invloed op de groei. Deze kinderen zijn kleiner, hebben slappere spieren, kromme scheenbenen, een uitstekend voorhoofd en knobbels langs de ribben. We noemen dit Rachitis of Engelse ziekte.
• Bij volwassenen kan een soort verweking van de botten optreden met klachten als spierzwakte, moeheid, pijn in de botten, moeilijk op kunnen staan en gemakkelijk brekende botten. Dit heet osteomalacie.
• Tekort aan vitamine D en calcium kan ook botontkalking veroorzaken, met name bij vrouwen na de overgang. Dit heet osteoporose. Ook bij botontkalking hebben de brozere botten een grotere kans op breken. Op oudere leeftijd kunnen daardoor wervels inzakken.

Als er goede redenen zijn om te denken dat u een tekort heeft aan vitamine D kan de hoeveelheid vitamine D in uw bloed worden bepaald.

Advies

Iemand die normaal gezond eet en regelmatig buiten komt, heeft al gauw voldoende vitamine D. Voor een aantal groepen helpt het om dagelijks extra vitamine D te nemen:

• Kinderen jonger dan 4 jaar (óók baby’s die borst- of flesvoeding gebruiken)
• Mensen met een donkere huidskleur die weinig buiten komen
• Mensen die buiten altijd volledig bedekkende kleding dragen (sluiers, burka’s)
• Vrouwen vanaf 50 jaar (na de overgang)
• Mannen vanaf 70 jaar

Zij kunnen 10 microgram vitamine D per dag nemen. Kijk goed op de verpakking hoeveel u moet nemen. Er zijn bijvoorbeeld tabletten van 5 microgram en druppels van 1 microgram. Kinderen onder de vier jaar krijgen meestal dagelijks 10 druppels en volwassenen uit de hierboven genoemde groepen dagelijks twee tabletten.

Zwangerschap en borstvoeding

Als u zwanger bent of borstvoeding geeft is dat op zich geen reden om vitamine D in te nemen. Maar als u langdurig vitamine D (10 microgram per dag) gebruikt, bijvoorbeeld omdat u een donkere huidskleur heeft of een sluier draagt, dan krijgt u het advies dit gedurende de zwangerschap of borstvoeding te blijven gebruiken. In deze periode mag u dezelfde dosis vitamine blijven innemen.

Teveel vitamine D

Als iemand gedurende langere tijd te veel vitamine D tabletten slikt (dagelijks meer dan 50 microgram), kan dat klachten geven als misselijkheid, verstopping, verminderde eetlust en slaperigheid. Ook kan langdurig te veel gebruik schade geven aan nieren, hart en bloedvaten.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

Meer informatie over dit en andere onderwerpen is te vinden op www.thuisarts.nl.