Versterkte werking van de schildklier (hyperthyreoïdie)

Versiedatum: oktober 2006

Wat is hyperthyreoïdie?

De schildklier maakt een hormoon aan (schildklierhormoon) dat de stofwisseling in uw lichaam stimuleert. Bij hyperthyreoïdie maakt de schildklier te veel schildklierhormoon aan. De stofwisseling is daarom versneld. De werking van de schildklier zelf wordt vanuit de hersenen geregeld. De schildklier zit aan de voorkant van uw hals, onder de adamsappel.

Wat zijn de verschijnselen?

Het schildklierhormoon komt via het bloed in uw hele lichaam. Een teveel aan schildklierhormoon kan dan ook verschillende verschijnselen geven zoals hartkloppingen, beven, zweten, een gejaagd of geïrriteerd gevoel, vermoeidheid, diarree en afvallen (ondanks een toegenomen eetlust). Uw huid kan warm en vochtig aanvoelen. Bij sommige mensen is de huid verdikt, bijvoorbeeld aan de onderbenen. Soms zijn er ook oogklachten: de ogen lijken groter dan normaal, ze kunnen pijnlijk zijn en de gezichtsscherpte kan afnemen. De schildklier kan ook opzetten. Soms zijn de klachten niet zo duidelijk. Dat de schildklier te snel werkt kan (dan) door bloedonderzoek worden aangetoond.

Hoe ontstaat het?

Hyperthyreoïdie wordt meestal door de ziekte van Graves veroorzaakt, en soms door een (multi)nodulair struma. Andere oorzaken komen minder vaak voor.

De ziekte van Graves is een auto-immuunziekte. Dat is een ziekte waarbij u antistoffen aanmaakt tegen uw eigen lichaam, in dit geval tegen uw schildklier. Deze antistoffen zorgen ervoor dat de schildklier meer schildklierhormonen aanmaakt.

Bij het (multi)nodulaire struma zijn er groepjes schildkliercellen die ongecontroleerd schildklierhormoon aanmaken. Bij deze ziekte wordt de schildklier binnen enkele jaren langzaam groter.

Andere oorzaken van versterkte schildklierwerking zijn:

• geneesmiddelen zoals lithium en jodiumhoudende medicijnen (over na staken van de medicijnen)
• een ontsteking van de schildklier door een virusinfectie;
• andere auto-immuunziekten;
• een zeldzame goedaardige tumor in de schildklier ;

Een scan van de schildklier kan nodig zijn om aan te tonen om welke aandoening het gaat.

Adviezen

Als de schildklier te hard werkt kunt u daar zelf weinig aan doen. Medische behandeling is noodzakelijk.

Behandeling

Hyperthyreoïdie is goed te behandelen: met medicijnen, met radioactief jodium of met een operatie.

Medicijnen Eerst krijgt u een medicijn waardoor de werking van de schildklier helemaal stopt. Vervolgens krijgt u er een tweede medicijn bij dat (kunstmatig) schildklierhormoon bevat. Na zes weken wordt de hoeveelheid schildklierhormoon in uw bloed gecontroleerd. Zo nodig wordt de dosis aangepast. Huiduitslag, gewrichtspijn en misselijkheid zijn mogelijke bijwerkingen. Pijn op de borst, hartkloppingen, zweten, hoofdpijn en diaree kunnen het gevolg zijn van te veel schildklierhormoon. Neem dan contact op met de praktijk.

Behandeling met radioactief jodium is veilig en werkt snel. U krijgt in het ziekenhuis een vloeistof met radioactief jodium te drinken. Dit komt via uw darmen in uw bloed en bereikt een hoge concentratie in de schildklier. Uw schildklier wordt hierdoor uitgeschakeld. U plast de radioactieve stof vervolgens weer uit. Een nadeel van deze behandeling is dat de schildklier jaren later meestal te langzaam gaat werken. Dan zult u alsnog medicijnen (kunstmatig schildklierhormoon) moeten innemen.

Als de schildklier vergroot is, dan heeft een operatie voordelen. Hierbij wordt schildklierweefsel verwijderd. Het kan de druk van de schildklier op de luchtpijp verminderen. Bovendien verdwijnt de zwelling in uw hals. De operatie heeft ook nadelen: er is kans dat de schildklier jaren later te traag gaat werken. Dan zult u alsnog medicijnen (kunstmatig schildklierhormoon) moeten innemen. Ook is er een kleine kans op blijvende heesheid.

Bij de ziekte van Graves kiest menmeestal eerst voor een behandeling met medicijnen.Na een jaar stopt u hiermee. Bij ongeveer de helft van de patiënten blijft de schildklier daarna normaal werken en komt de ziekte niet meer terug. Als u rookt, is de kans dat deze behandeling helpt kleiner. Als de ziekte terugkomt, heeft u dezelfde behandelmogelijkheden (medicijnen, radioactief jodium of een operatie). Maar omdat u de medicijnen nu levenslang zou moeten innemen, ligt het voor de hand om te kiezen voor een meer blijvende oplossing. Meestal een behandeling met radioactief jodium. In sommige gevallen een operatie waarbij schildklierweefsel wordt verwijderd.

Bij een (multi)nodulair struma zou u levenslang medicijnen moeten innemen. Daarom wordt hierbij eerder gekozen worden voor een blijvende oplossing zoals radioactief jodium of voor een operatie.

Hoe gaat het verder?

Wanneer de uitslag van het bloedonderzoek weer normale waarden aangeeft, wordt uw bloed gedurende een jaar iedere drie maanden gecontroleerd. Daarna is jaarlijkse controle voldoende (gedurende uw hele leven). Als u klachten heeft, moet u eerder terugkomen.

Meer informatie?

Voor meer informatie over schildklierziekten kunt u ook terecht op de website van de Schildklierstichting: www.schildklier.nl. Onder ‘Links’ vindt u adressen van patiëntenverenigingen.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

Meer informatie over dit en andere onderwerpen is te vinden op www.thuisarts.nl.