Bloedverlies uit de anus (algemeen)

Versiedatum: januari 2009

Wat is het?

Bloedverlies uit de anus merkt u meestal als u op het toilet zit. Het kan zijn dat er een beetje bloed zit op het toiletpapier als u afveegt. Soms is er bloed op of rond de ontlasting, of door de ontlasting heen. U kunt ook zomaar bloed (en bloedstolsels) verliezen, zonder ontlasting. Bij de ontlasting zit soms niet alleen bloed maar ook slijm. Eén op de vijf mensen heeft in een jaar wel eens bloed bij de ontlasting.

Waardoor komt het?

Bloedverlies uit de anus kan verschillende oorzaken hebben.

• Meestal zijn aambeien de oorzaak van het bloedverlies. Aambeien zijn uitstulpingen van het darmslijmvlies die uit de anus naar buiten kunnen puilen. Aambeien kunnen ontstaan door veel persen, harde ontlasting en bijvoorbeeld door veel hoesten. Ze kunnen jeuken, branden en bloeden
• Het bloedverlies komt ook vaak door kleine scheurtjes in de anus. Zo’n scheurtje (fissuur) kan ontstaan als de ontlasting te hard is. Elke keer als u poept gaat dat scheurtje weer open en kan er een plasje bloed in de wc-pot komen. De spanning op dat scheurtje doet veel pijn.
• Een ernstige maagdarminfectie kan de oorzaak zijn van diarree waar wat bloed bij zit.
• Een soa-infectie die door anale seks is overgedragen kan een beetje bloedverlies uit de anus geven.
• Bloedverlies uit de anus kan een teken zijn van een ernstige ontsteking van de darmwand zoals bij colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn. Er kan dan ook slijm bij de ontlasting zitten.
• Soms is een poliep de oorzaak van het bloedverlies. Een poliep is een kleine zwelling van het darmslijmvlies in de vorm van een bolletje of paddenstoel. Vaak zijn er meerdere poliepen. De meeste poliepen zijn goedaardig, sommige kunnen na verloop van jaren kwaadaardig (kanker) worden.

• In enkele gevallen is een kwaadaardige aandoening (kanker) de oorzaak van het bloedverlies. Van de mensen die met bloedverlies uit de anus bij de huisarts komen en die ouder zijn dan 40 jaar, heeft ongeveer 3 procent darmkanker. De kans op darmkanker is wat groter:

- als u ouder bent (vanaf ongeveer 50 jaar);

- als bij iemand in uw familie voor zijn of haar 70 jaar darmkanker is ontdekt;

- als de ontlasting veranderd is (bijvoorbeeld diarree of verstopping);

- als het bloed door de ontlasting is vermengd;

- als er geen afwijkingen te zien zijn aan de anus.

• Bepaalde medicijnen kunnen soms bloedverlies veroorzaken. Dit zijn bijvoorbeeld acetylsalicylzuur, NSAID’s zoals diclofenac, ibuprofen en naproxen en sommige middelen tegen depressie (SSRI’s).

Vaak blijft de oorzaak van bloedverlies uit de anus onduidelijk.

Wat zijn de verschijnselen?

Soms is bloedverlies het enige wat u merkt van een scheurtje, aambei, ontsteking, poliep of zelfs van darmkanker. Maar vaak zijn ernaast het bloedverlies ook andere verschijnselen. Bij aambeien en scheurtjes kunt u last hebben van jeuk, branderigheid en pijn. Een darmontsteking kan samengaan met buikpijn, slijm bij de ontlasting, koorts, minder eetlust, afvallen, ziek voelen en moeheid. Ook bij darmkanker komen klachten als minder eetlust, afvallen, buikpijn, ziek voelen en moeheid voor. Bij darmkanker kan ook de ontlasting veranderen (bijvoorbeeld vaker last van verstopping of diarree).

Soms kan iemand door het bloedverlies bloedarmoede krijgen.

Adviezen

Zorg bij aambeien en scheurtjes voor een regelmatige stoelgang en een zachte ontlasting. Dan hoeft u minder te persen en heeft u minder kans op klachten. De volgende adviezen helpen hierbij:

• drink voldoende (1,5 - 2 liter per dag),
• zorg voor voldoende lichaamsbeweging (een halfuur per dag of meer),
• gebruik vezelrijke voeding. In bruin brood, zemelen, groente en vruchten zitten veel vezels. Die vezels trekken vocht aan en zorgen ervoor dat de ontlasting zacht blijft.
• ga direct naar het toilet als u aandrang voelt; ophouden maakt de ontlasting hard. Neem de tijd, ontspan en laat de ontlasting rustig komen. Hard persen is niet goed.

Medicijnen

Voor aambeien, schraalheid en scheurtjes in de anus zijn er een aantal medicijnen bij de drogist of apotheek verkrijgbaar. Deze kunnen helpen de klachten te verzachten. In overleg bespreken we welke behandeling het meest geschikt lijkt. Bijvoorbeeld:

• vaselinecetomacrogolcrème, zinksulfaatvaselinecrème of zinkoxide zetpillen bij jeuk en irritatie,
• lidocaïne vaselinecrème bij pijn of brandende jeuk,

• hydrocortisonvaselinecrème om een ontsteking te remmen,
• of isosorbidedinitraat crème: ontspant en verbetert zo de doorbloeding van het slijmvlies.

Naast het opvolgen van de adviezen zijn er ook medicijnen om de ontlasting zachter te maken. Bijvoorbeeld psylliumvezels, lactulose en bisacodyl.

Voor darmontstekingen zijn er middelen als mesalazine (zetpil of klysma), beclomethason (klysma), en budesonide (klysma). Deze kunnen worden voorgeschreven door de specialist.

Bij eventuele bloedarmoede krijgt u meestal ijzerpillen.

Hoe gaat het verder

Als u zorgt dat uw ontlasting zacht blijft en u niet meer hoeft te persen of hoesten, dan verdwijnen eventuele klachten van aambeien, schraalheid en scheurtjes vaak vanzelf.

Als het bloedverlies blijft bestaan, als het bloed is vermengd door de ontlasting of als er ook slijm bij zit, en u heeft daarbij klachten als afvallen, minder eetlust, ziek voelen, koorts, buikpijn of afwisselend diarree en verstopping, kom dan naar de praktijk.

Wanneer niet zeker is of aambeien of scheurtjes de oorzaak zijn van het bloedverlies , dan is verder onderzoek nodig.

Als darmonderzoek nodig is bespreken we samen naar welk ziekenhuis en welke specialist u gaat. Darmfoto’s geven te weinig informatie. Daarom wordt er bijna altijd een kijkonderzoek (scopie) van uw darm gedaan.

Bij een colonoscopie wordt de hele dikke darm bekeken met een ‘camera-slang’ die via de anus wordt ingebracht.

Bij een sigmoïdoscopie wordt alleen het einde van de dikke darm bekeken. Dit gebeurt soms met een camera-slang en soms alleen met een wat kortere starre buis en een lampje.

Voor een scopie moet uw darm leeg zijn. U moet daarom eerst een laxeermiddel innemen (meestal oplospoeder in ongeveer 4 liter water). U krijgt daardoor zeer dunne waterige ontlasting. U moet dan steeds naar de wc totdat uw darm leeg en schoon is. Het darmonderzoek duurt ongeveer 10-15 minuten. Tijdens het onderzoek kunt u last krijgen van buikkramp.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

Meer informatie over dit en andere onderwerpen is te vinden op www.thuisarts.nl.