Anusscheurtjes

Versiedatum: januari 2009

Deze patiëntenbrief is bedoeld als ondersteuning van het consult door de huisarts. De huisarts geeft de brief mee aan patiënten met de betreffende ziekte of aandoening. De tekst gaat ervan uit dat de patiënt al door de huisarts is gezien en dat de informatie uit de brief is besproken.

De adviezen in de brief gelden alleen voor mensen bij wie de diagnose is gesteld. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de huisarts. Bedenk bij het lezen dat uw gezondheidssituatie anders kan zijn dan in de teksten wordt beschreven.

Wat zijn het?

Anusscheurtjes zijn scheurtjes in het slijmvlies van de anus. We noemen ze ook wel fissuren. Anusscheurtjes kunnen vervelende klachten geven, maar ze zijn onschuldig en verdwijnen vaak vanzelf.

Wat zijn de verschijnselen?

Anusscheurtjes kunnen een snijdende pijn geven tijdens het poepen, vooral als de ontlasting dik en hard is. Zo’n scheurtje kan flink bloeden. Er kan dan opeens een plasje bloed in de wc liggen. Ook het toiletpapier zit dan vol bloed. Verder kunnen anusscheurtjes jeuken of een branderig gevoel geven.

Waardoor komt het?

De scheurtjes ontstaan wanneer de anus te ver wordt open gerekt. Dat kan door dikke harde ontlasting en bij seksueel contact via de anus.

Adviezen

Zorg voor een regelmatige stoelgang en een zachte ontlasting. Dan hoeft u minder te persen en heeft u minder kans op klachten. Drink veel (1,5 - 2 liter per dag), zorg voor voldoende lichaamsbeweging (een halfuur per dag of meer) en gebruik vezelrijke voeding. In bruin brood, zemelen, groente en vruchten zitten veel vezels. Die vezels trekken vocht aan en zorgen ervoor dat de ontlasting zacht blijft. Ga direct naar het toilet als u aandrang voelt; ophouden maakt de ontlasting hard. Neem de tijd, ontspan en laat de ontlasting rustig komen. Hard persen is niet goed.
Bij irritatie of jeuk kunt u beter zacht of natgemaakt wc-papier gebruiken en daarna de anus goed droogdeppen. Gebruik van zeep of kant-en-klare reinigingsdoekjes kan de jeuk en irritatie verergeren.
Een warm bad helpt soms tegen de jeuk, branderigheid en pijn. Heeft u veel last, neem dan twee keer per dag een zitbad, zo mogelijk kort na de ontlasting.

Als een anusscheurtje wordt veroorzaakt door anale seks, dan is het verstandig een tijdje geen anaal contact te hebben. Dan krijgt het scheurtje de kans te genezen.

Medicijnen

Medicijnen kunnen helpen de klachten te verzachten. We bespreken welke behandeling het meest geschikt lijkt:

Vaselinecetomacrogolcrème bij jeuk en irritatie: twee maal per dag insmeren en na iedere ontlasting. De zalf kunt u zonder recept bij de drogist of apotheek kopen.
Lidocaïne vaselinecrème bij pijn of branderige jeuk: twee maal per dag en vóór iedere ontlasting in de anus aanbrengen. Niet langer dan 4 weken gebruiken. Hiervoor is een recept nodig.
Isosorbidedinitraatcrème als u langer dan zes weken klachten houdt: vermindert de spanning in de anus en verbetert de doorbloeding van het slijmvlies. Het kan zijn dat het scheurtje hierdoor gemakkelijker geneest. Ook voor dit middel is een recept nodig. De crème om de drie uur (behalve s’nachts) in en rond de anus aanbrengen. Pas na twee weken begint de pijn in uw anus te verminderen. De eerste dagen kan als bijwerking hoofdpijn optreden. Gebruik de zalf niet langer dan 12 weken.

Er zijn verschillende medicijnen die uw ontlasting zachter kunnen maken. Voorbeelden zijn:

Psylliumvezels (in poedervorm) of lactulose (poeder of siroop). Deze middelen kunt u gebruiken zolang u klachten heeft. U kunt ze zonder recept kopen in uw drogist of apotheek. Zorg dat u bij deze middelen voldoende drinkt (1,5 - 2 liter per dag). Als de ontlasting een paar weken zacht is en de klachten zijn over, dan kunt u proberen de psyllium of lactulose af te bouwen. Daarna moet u proberen de ontlasting zacht te houden door veel te drinken, vezelrijke voeding te nemen en voldoende te bewegen (zie de adviezen).
Bisacodyl (tablet of zetpil) is bedoeld voor kortdurend gebruik (maximaal drie dagen). Het middel prikkelt de darm en maakt de ontlasting zachter. Bisacodyl is zonder recept verkrijgbaar.

Hoe gaat het verder

Door de adviezen op te volgen verdwijnen de klachten vaak vanzelf. Om te voorkomen dat de klachten terugkomen moet u zorgen dat uw ontlasting zacht blijft.

Wanneer niet zeker is of de scheurtjes de oorzaak zijn van de klachten, als eventueel bloedverlies uit de anus blijft bestaan of als er behalve bloed ook slijm bij de ontlasting zit, dan is er verder onderzoek nodig.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.