Hernia van de rug

Versiedatum: april 2005

Wat is een hernia van de rug?

De wervelkolom bestaat uit wervels en tussenwervelschijven, bijeengehouden door banden, spieren en pezen. Door onbekende oorzaak kan een uitstulping van een tussenwervelschijf ontstaan. Dit noemen we een hernia. Meestal zit de hernia onder in de rug. De hernia kan op een zenuwbaan drukken en deze prikkelen of irriteren.

Wat zijn de verschijnselen?

Een hernia kan pijn in een been geven die doortrekt tot in het onderbeen, soms tot in de voet. Meestal is er ook lagerugpijn. De pijn in het been is scherp. Bepaalde houdingen of bewegingen, maar ook hoesten, niezen of persen, kunnen de uitstralende pijn oproepen of versterken. Soms is er krachtverlies in het been of een gevoel alsof het been slaapt.

Hoe ontstaat het?

Het is niet duidelijk hoe een hernia ontstaat. Mogelijk is overbelasting de oorzaak, maar dat is nooit bewezen.

Röntgenfoto of scan?

Bij herniaklachten heeft het over het algemeen geen zin om een röntgenfoto of scan te maken. Sommige mensen hebben hevige klachten terwijl er op de foto of scan niets te zien is. Anderen hebben geen klachten terwijl er op de foto of scan wel afwijkingen te zien zijn. Er is dus niet altijd een verband tussen de klachten en de afwijkingen op de foto of scan. Alleen als er reden is om een andere oorzaak van de pijn te overwegen, zal eventueel een foto of scan worden gemaakt.

Pas als een hernia-operatie wordt overwogen (zie onder), zal meestal ook een scan worden gemaakt.

Adviezen

Probeer zoveel mogelijk gewoon te blijven bewegen en door te gaan met uw dagelijkse activiteiten. Maar vermijd houdingen en bewegingen die hevige pijn veroorzaken of de rug belasten.

Kies de minst pijnlijke houding als u gaat liggen, bijvoorbeeld op uw rug met een paar kussens onder uw knieën, of op uw zij met half opgetrokken benen. Wanneer u van houding verandert, let er dan op dat u uw boven- en onderlichaam in één keer draait.

Om uit bed te komen, gaat u eerst op uw zij liggen. Steek uw benen over de rand van het bed en druk uzelf met beide armen omhoog. Als u gaat liggen maakt u dezelfde beweging in omgekeerde volgorde.

Als liggen de minst pijnlijke houding is, kunt u voor korte tijd bedrust nemen. Maar probeer er wel af en toe uit te komen. Dagenlang alsmaar in bed liggen is niet zinvol. Door bedrust verzwakken uw spieren en dat vertraagt het herstel.

Probeer daarom, zodra bewegen geen heftige pijn meer veroorzaakt, weer in beweging te komen en uw activiteiten geleidelijk op te pakken. Als u dit niet goed lukt, kan een fysiotherapeut u hierbij begeleiden.

Medicijnen

Als u pijnstillers gebruikt, kunt u die het beste op vaste tijden innemen, ook al heeft u op dat moment even geen pijn. Probeer dit eerst gedurende een paar dagen. Als dit al enige tijd heeft geholpen, kijk dan of u geleidelijk aan weer zonder pijnstillers kunt. Gebruik bij voorkeur paracetamol. Als dit niet helpt zijn er andere middelen, zoals ibuprofen of diclofenac. Deze laatste twee middelen kunnen bijwerkingen hebben, zoals maagpijn en misselijkheid. Medicijnen die de spieren verslappen, hebben geen zin.

Hoe gaat het verder?

Herniaklachten gaan meestal vanzelf weer over. Na zes tot twaalf weken kunt u weer dezelfde activiteiten verrichten als daarvoor. Ook al verdwijnen de beenklachten, eventuele lagerugpijn kan in wisselende mate aanhouden of terugkomen. Als u eenmaal een hernia heeft gehad, kunnen de klachten terugkomen.

Hebben uw klachten te maken met uw werk of gevolgen voor uw werk? Misschien zijn er dan aanpassingen mogelijk om het werk makkelijker te maken, met minder belasting van uw rug. Dit kan bijvoorbeeld door de inrichting van uw werkplek te veranderen (de hoogte van de stoel, tafel of computer), door gebruik te maken van hulpmiddelen of door de taken anders te verdelen? Bespreek dit dan ook met uw leidinggevende en/of de bedrijfsarts.

Als de klachten snel toenemen of na ongeveer zes weken niet of nog onvoldoende zijn afgenomen, kan verwijzing naar een specialist worden overwogen. Als uit verder onderzoek inderdaad blijkt dat er een hernia is, zal beoordeeld worden of een operatie kans op (verdere) verbetering biedt. Maar hoe de klachten verlopen met of zonder operatie is niet goed te voorspellen. Hoe ernstiger de klachten, hoe meer kans dat de operatie verbetering zal opleveren. Na een hernia-operatie duurt het herstel één tot twee maanden. U moet er wel op rekenen dat de rugpijn kan blijven bestaan of kan terugkomen. Ook verschijnselen als krachtverlies of een doof gevoel in het been kunnen nog geruime tijd blijven bestaan.

Wanneer moet u contact opnemen?

Bel direct naar de praktijk of de dienstdoende huisarts:

• als u plotseling minder kracht heeft (niet meer op uw tenen of hak kunt lopen);
• als er een doof gevoel ontstaat in de liezen en rond de anus;
• als u niet meer kunt plassen of juist de plas niet meer kunt ophouden.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.