Reumatoïde artritis

Versiedatum: oktober 2009

Wat is reumatoïde artritis?

Reumatoïde artritis is een ziekte waarbij er meerdere gewrichten gaan ontsteken. Meestal begint het bij de vingers en tenen. Bij reumatoïde artritis raakt het kraakbeen en het bot in de gewrichten beschadigd. Ook pezen en slijmbeurzen die in buurt van de ontstoken gewrichten zitten, kunnen ontstoken raken.

Wat zijn de verschijnselen?

Er ontstaat pijn, stijfheid en zwelling in de gewrichten van bijvoorbeeld de handen, polsen, enkels of voeten. Meestal zitten de verschijnselen zowel links als rechts in dezelfde gewrichten. Door de ontsteking wordt een gewricht dik en warm, zelden ook roze-rood. Een ontstoken gewricht doet zonder te bewegen of te belasten al pijn. De stijfheid is 's ochtends, of na een periode in één houding zitten of liggen, het ergst en kan een half tot enkele uren duren. U kunt ook last hebben van moeheid. In de huid kunnen reumaknobbels ontstaan, meestal aan uw elleboog of onderarm. Wanneer de reumatoïde artritis erg opspeelt, kunt u zich ziek gaan voelen met koorts. U kunt zelfs bloedarmoede krijgen en gaan afvallen.

Zonder behandeling kunnen gewrichten op den duur misvormd raken. In de gewrichten van de handen kunnen bijvoorbeeld dikke knobbels ontstaan door botaangroei.

Als de gewrichtsontstekingen langer dan 4 weken duren en de gewrichten zijn ’s ochtends (en na rust) stijf, dan is de kans dat het reumatoïde artritis is groot.

Hoe ontstaat het?

Reumatoïde artritis is een auto-immuunziekte. Dat betekent dat uw lichaam antistoffen maakt tegen het eigen lichaam, in dit geval tegen het weefsel aan de binnenkant van het gewricht. De antistoffen veroorzaken een ontsteking die de gewrichten kan beschadigen. Waarom iemand reumatoïde artritis krijgt, is niet bekend. Erfelijkheid speelt nauwelijks een rol. Reumatoïde artritis kan al op jonge leeftijd (ook bij kinderen) ontstaan.

Adviezen

• Als u gewrichtsontstekingen heeft mag u de gewrichten niet te veel en niet te lang belasten. Als een gewricht warm is, kan het aanbrengen van koude kompressen of ijspakkingen verlichting geven.
• Wanneer de ontsteking rustig is, is dagelijks bewegen en oefenen belangrijk om uw gewrichten zo goed mogelijk te kunnen blijven gebruiken. Een gewricht waaromheen geoefende spieren zitten, kan meer verdragen, doet minder pijn en is minder stijf. Een oefentherapeut kan u begeleiden. Als het oefenen niet goed lukt, kan het aanbrengen van warme kompressen de pijn en de stijfheid van de spieren verminderen. Daarna gaat het oefenen vaak beter. Een andere mogelijkheid is oefenen of zwemmen in warm water. Probeer rust en beweging af te wisselen.

Medicijnen

• Als pijnstiller kunt u paracetamol gebruiken, bijvoorbeeld als u door de pijn niet goed kunt bewegen of slapen. Als de pijn steeds terugkomt, kunt u dit voorkomen door de pijnstiller met een vaste regelmaat in te nemen. Neem zo nodig twee paracetamol 500mg om de vijf uur (maximaal vier keer per etmaal).
• Bij gewrichtsklachten met ontstekingskenmerken worden vaak NSAID’s voorgeschreven. Meestal gaat het om ibuprofen (3 keer per dag 600 mg), naproxen (2 keer per dag 500 mg) of diclofenac (3 keer per dag 50 mg). NSAID’s verminderen de pijn en de stijfheid. Soms kunnen NSAID’s maagklachten geven. Mensen die een verhoogde kans hebben op maagklachten, krijgen er daarom een middel bij dat de maag beschermt. NSAID’s kunnen de werking van andere medicijnen beïnvloeden. Mensen met hart-, vaat- en nierproblemen en mensen boven de 70 jaar moeten extra voorzichtig zijn met het gebruik van NSAID’s.
• Wanneer duidelijk is dat u reumatoïde artritis heeft is het van belang dat u speciale medicijnen tegen reumatoïde artritis gaat gebruiken. Deze medicijnen noemen we DMARD’s (Disease Modifying Antirheumatic Drugs). Wanneer u deze medicijnen gebruikt, is de kans groot dat de reumatoïde artritis veel minder ernstig verloopt. De medicijnen zorgen er voor dat gewrichten minder snel of helemaal niet beschadigen. De medicijnen worden voorgeschreven door de reumatoloog (specialist). De bekendste DMARD is methotrexaat. DMARD’s kunnen de volgende bijwerkingen hebben: maag-darmklachten, leverproblemen en weerstandsvermindering. Zowel mannen als vrouwen moeten voorkomen dat ze een kind verwekken terwijl ze deze medicijnen gebruiken. DMARD’s kunnen aangeboren afwijkingen veroorzaken bij het kind dat u verwerkt. Informeer goed hoe lang dit risico blijft bestaan ook nadat u met het medicijn gestopt bent. Om mogelijk ernstige bijwerkingen vroegtijdig op te sporen, is het van belang dat u regelmatig op controle komt. Vooral uw bloed moet regelmatig worden gecontroleerd op bijvoorbeeld lever- of stollingsafwijkingen. Meestal gebeurt dit onderzoek in het ziekenhuis bij de reumatoloog. Als een huisarts of specialist voor een andere klacht medicijnen wil voorschrijven, vertel dan welke DMARD’s u gebruikt. Sommige DMARD’s mogen niet samen met andere medicijnen worden gebruikt.
• Wanneer de reumatoïde artritis opeens opvlamt, worden soms corticosteroïden (bijnierschorshormoon) gegeven. Soms met een injectie in het ontstoken gewricht.

Hoe gaat het verder?

Hoe reumatoïde artritis verloopt is niet te voorspellen. De verschijnselen kunnen na kortere of langere tijd verminderen of helemaal verdwijnen. Meestal is het verloop wisselend met perioden waarin het vrij goed gaat en perioden waarin de verschijnselen verergeren.

Bij reumatoïde artritis kunnen de gewrichten beschadigd raken, waardoor het lastiger wordt bepaalde bewegingen uit te voeren. Gewrichten kunnen soms ernstig vervormd raken. Wanneer uw lichaam de behandeling met DMARD’s goed aan kan, zal dat waarschijnlijk op langere termijn ernstige gewrichtsafwijkingen kunnen voorkomen.

Bij reumatoïde artritis blijft lichaamsbeweging steeds zeer belangrijk om verstijving en invaliditeit te voorkomen.

Wanneer contact opnemen?

Het is goed om af te spreken wanneer u voor controle moet komen, en bij wie, de huisarts of de reumatoloog. Neem ook contact op als u nieuwe klachten krijgt of als de klachten ondanks de medicijnen verergeren. Dan kan de behandeling, zo nodig, worden aangepast en kunnen mogelijke bijwerkingen van de medicijnen vroeg worden opgespoord.

Ook als u in de toekomst meer wilt weten over oefeningen, hulpmiddelen, mogelijke aanpassingen en voorzieningen, kunt u contact opnemen. Op deze manier kunnen we ervoor zorgen dat u zo weinig mogelijk last heeft van de ziekte.

Meer informatie?

Kijk voor meer informatie op http://www.reuma-online.nl of bel de Nationale Reumalijn tel. 0900-2030300.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.