COPD en bewegen
Versiedatum: augustus 2007
Deze patiëntenbrief is bedoeld als ondersteuning van het consult door de huisarts. De huisarts geeft de brief mee aan patiënten met de betreffende ziekte of aandoening. De tekst gaat ervan uit dat de patiënt al door de huisarts is gezien en dat de informatie uit de brief is besproken.
De adviezen in de brief gelden alleen voor mensen bij wie de diagnose is gesteld. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de huisarts. Bedenk bij het lezen dat uw gezondheidssituatie anders kan zijn dan in de teksten wordt beschreven.
Wat is COPD?
COPD is een ziekte waarbij de luchtwegen blijvend vernauwd zijn en de longen geleidelijk aan steeds minder goed werken. U krijgt last van benauwdheid, hoesten en opgeven van slijm. Het ademen gaat vaak gepaard met piepen en brommen. U wordt sneller kortademig en moe, vooral bij inspanning zoals traplopen. COPD wordt veroorzaakt door een chronische ontsteking van de luchtwegen. Hierdoor raken vooral de kleine vertakkingen van de luchtwegen op den duur blijvend beschadigd.
Waarom bewegen bij COPD?
Regelmatig bewegen is gezond, vooral voor mensen met COPD. Als u bij weinig inspanning al kortademig wordt, moet u zich daardoor niet laten tegenhouden. Bewegen is dan juist extra belangrijk. Door meer te bewegen verbetert uw uithoudingsvermogen en spierkracht. Dan gaan alle dagelijkse bezigheden steeds gemakkelijker. U wordt minder snel kortademig. U gaat zich beter voelen en u krijgt meer energie. Bijvoorbeeld om boodschappen te doen of voor hobby’s en contacten met vrienden. U kunt zich beter ontspannen en u slaapt lekkerder.
Hoeveel beweging bij COPD?
Uiteindelijk is het de bedoeling dat u ten minste een halfuur per dag actief beweegt. Bijvoorbeeld wandelen, tuinieren, fietsen of zwemmen.
Als u niet gewend bent aan lichaamsbeweging, is het verstandig om rustig te beginnen en het bewegen geleidelijk op te bouwen. Begin bijvoorbeeld met dagelijks een wandeling van tien minuten naar een winkel in de buurt om een boodschap te doen. Wandel vervolgens elke dag een beetje verder. Probeer zo geleidelijk aan tot een halfuur beweging per dag te komen. U kunt het halfuur ook verspreiden over de dag. Doe bijvoorbeeld ’s ochtends tien minuten gymnastiek, ga ’s middags vijftien minuten fietsen en maak aan het einde van de dag nog een wandeling van vijf minuten.
Bent u te kortademig om hieraan te beginnen? Dan bekijken we of er een manier van bewegen is die beter bij u past, zodat u uw conditie toch kunt verbeteren. Sommige mensen met COPD zijn bang om het benauwd te krijgen en durven zich daarom bijna niet meer in te spannen. Als u dit herkent, hoeft u zich daar niet voor te schamen. U bent zeker niet de enige. Maar bespreek dit dan wel op de praktijk. Als u behoefte heeft aan ondersteuning kan een oefen- of fysiotherapeut u begeleiden bij het bewegen. Wanneer u weer wat meer vertrouwen heeft in uw eigen kracht, kunt u zelf verdergaan met uw dagelijkse lichamelijke activiteiten.
Welke vorm van beweging is het beste voor u?
Zoek een vorm van bewegen die u leuk vindt. De een houdt van zwemmen, de ander van fietsen of wandelen in het bos. Misschien kunt u dagelijks de hond van de buren uitlaten. Of zit u het liefst op een hometrainer voor de televisie? Het geeft niet welke manier van bewegen u kiest, maar zorg ervoor dat deze goed in uw dagelijks leven past.
De ernst van uw COPD bepaalt hoeveel u kunt doen. Voor de een is een keer extra de trap op lopen een grote inspanning, voor de ander een wandeling naar de brievenbus. Is uw COPD niet zo ernstig dan gaat u misschien liever enkele baantjes zwemmen. Zoek iemand die met u wil meedoen. Samen bewegen is leuk en gemakkelijker vol te houden. Bewegen kan ook in een groep onder begeleiding van een oefen- of fysiotherapeut.
Hoe gaat het verder?
Begin voorzichtig met uw bewegingsplan. Kijk hoe u geleidelijk aan meer kunt gaan bewegen. Eventueel kunt u een dagboekje bijhouden. Schrijf op welke activiteiten u per dag heeft ondernomen en hoe lang u deze heeft volgehouden. Als iets niet goed lukt, schrijf dan op hoe dat komt. Bijvoorbeeld: te weinig lucht, pijn, moeheid. Na vier weken bespreken we op de praktijk hoe het is gegaan.
Meer informatie
Wilt u meer weten over bewegen en sporten voor mensen met COPD, kijk dan op de website van het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB): www.sportiefbewegen.nl
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.
