Verkoudheid
Versiedatum: mei 2011
Deze patiëntenbrief is bedoeld als ondersteuning van het consult door de huisarts. De huisarts geeft de brief mee aan patiënten met de betreffende ziekte of aandoening. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de huisarts. Bedenk bij het lezen dat uw gezondheidssituatie anders kan zijn dan in de teksten wordt beschreven.
Wat is verkoudheid?
Verkoudheid is een ontsteking van het slijmvlies in de neus, de bijholten en de keel. Een gewone verkoudheid beperkt zich dus niet tot de neus.
Wat zijn de verschijnselen?
Normaal produceert het slijmvlies in het neus-keelgebied een beetje slijm en vocht. Als het slijmvlies ontstoken raakt, zwelt het op en gaat het veel slijm (snot) produceren. Uw neus kan hierdoor verstopt raken. Het snot kan uit uw neus lopen of naar achter in uw keel lekken. Door de ontsteking is het slijmvlies geïrriteerd. In uw neus kan dit een niesprikkel geven, en in uw keel of luchtpijp een hoestprikkel. Door een ontsteking van het keelslijmvlies kan ook keelpijn ontstaan. Zijn ook de stembanden ontstoken, dan kan dat heesheid geven.
De neus-keelholte staat via een smal gangetje (de buis van Eustachius) in verbinding met het middenoor. Een verkoudheid kan daardoor ook oorpijn geven. Soms wijst dit op een ontsteking van het middenoor.
Hoe ontstaat het?
Verkoudheid wordt veroorzaakt door een virus. Er zijn veel virussen die een verkoudheid kunnen geven. Wanneer iemand een aantal keren achter elkaar verkouden raakt, gaat het elke keer om een ander virus. Verkoudheidsvirussen verspreiden zich gemakkelijk via vochtdruppeltjes in de uitgeademde lucht die door anderen weer worden ingeademd. Dit gebeurt vooral als mensen dicht op elkaar zitten in slecht geventileerde ruimtes (bijvoorbeeld in de bus, tram of trein, op kantoor, op school of in een kinderdagverblijf). Het virus kan ook via de handen worden overgedragen. Iemand die verkouden is, zit bijvoorbeeld aan zijn neus of doet zijn hand voor de mond om te niezen of te hoesten. Vervolgens geeft hij een ander de hand of raakt iets aan dat daarna door anderen wordt aangeraakt.
Adviezen
Besmetting met een verkoudheidsvirus kunt u moeilijk voorkomen. De volgende gewoonten helpen verspreiding van het virus te beperken: houd bij hoesten of niezen een hand of een zakdoek voor uw mond en was uw handen regelmatig. Vermijd extra irritatie van de slijmvliezen, zoals door rook. Roken kan ervoor zorgen dat verkoudheidsklachten veel langer blijven bestaan.
Soms kan stomen verlichting geven, maar het versnelt de genezing niet. Stomen kan boven een kom met heet water (pas op voor verbranding). Doe er geen kamille of menthol in. Die middelen kunnen de slijmvliezen irriteren en u uiteindelijk juist meer last geven.
Als uw neus verstopt is kunnen neusdruppels met zout water soms wat verlichting geven. U kunt de zoutoplossing zelf maken door een afgestreken theelepel zout op te lossen in een limonadeglas met lauw water. Doe een paar keer per dag (of zo vaak u prettig vindt) een paar druppels in ieder neusgat. U kunt de zoutoplossing ook kant en klaar (als druppels of spray) bij de drogist of apotheek kopen.
Medicijnen
Medicijnen zijn bij verkoudheid niet nodig. U kunt eventueel xylometazoline in neusdruppels of spray gebruiken. Dit vermindert de zwelling van het slijmvlies, waardoor u wat gemakkelijker door uw neus kunt ademen. Xylometazoline kunt u zo nodig drie maal per dag en maximaal een week gebruiken. Als u dit middel te lang gebruikt, kan het de slijmvliezen beschadigen. Xylometazoline kunt u zonder recept bij de apotheek of drogist kopen. Antibiotica helpen niet tegen een verkoudheid. Antibiotica werken alleen tegen bacteriën en niet tegen virussen.
Hoe gaat het verder?
Voor een gewone verkoudheid hoeft u voortaan niet naar de praktijk te komen. Een gewone verkoudheid gaat vanzelf over, ook al kan het hoesten, niezen of snotteren soms eens een paar weken duren. Ook als een verkoudheid langer duurt of als het snot van kleur verandert, heeft het geen zin om antibiotica te gebruiken.
Als er bij een verkoudheid andere klachten ontstaan, kan dat een reden zijn om met de praktijk contact op te nemen: bijvoorbeeld bij benauwdheid, piepende ademhaling of sufheid, of bij koorts (temperatuur boven de 38°C) die langer aanhoudt dan vijf dagen (vijfmaal 24 uur). Wanneer u koorts gehad heeft en na enkele dagen opnieuw koorts krijgt, is dat ook een reden om contact op te nemen.
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.
