Verkoudheid bij kinderen

Versiedatum: mei 2011

Wat is verkoudheid?

Verkoudheid is een ontsteking van het slijmvlies in de neus, de bijholten en de keel.

Een gewone verkoudheid beperkt zich dus niet tot de neus.

Wat zijn de verschijnselen?

Normaal produceert het slijmvlies in het neus-keelgebied een beetje slijm en vocht. Als het slijmvlies ontstoken raakt, zwelt het op en gaat het veel slijm (snot) produceren. De neus van uw kind kan verstopt raken. Het snot kan uit de neus lopen of naar achter in de keel lekken. Door de ontsteking is het slijmvlies geïrriteerd. In de neus kan dit een niesprikkel geven, en in de keel of luchtpijp kan een hoestprikkel ontstaan. Door een ontsteking van het keelslijmvlies kan ook keelpijn ontstaan. Zijn ook de stembanden ontstoken, dan kan dat heesheid geven.

De neus-keelholte staat via een smal gangetje (‘de buis van Eustachius’) in verbinding met het middenoor. Een verkoudheid kan daardoor ook oorpijn geven. Soms wijst dit op een ontsteking van het middenoor. In tegenstelling tot volwassenen kan een klein kind tijdens een verkoudheid nog wel eens koorts krijgen. Een bijholte-ontsteking komt bij kleine kinderen zelden voor, omdat deze holten nog niet of niet volledig zijn ontwikkeld.

Hoe ontstaat het?

Verkoudheid wordt veroorzaakt door een virus. Er zijn veel verschillende verkoudheidsvirussen. Wanneer uw kind een aantal keren achter elkaar verkouden raakt, gaat het elke keer om een ander virus. Verkoudheidsvirussen verspreiden zich gemakkelijk via vochtdruppeltjes in de uitgeademde lucht, die door anderen weer worden ingeademd. Dit gebeurt vooral als mensen dicht op elkaar zitten in slecht geventileerde ruimtes (bijvoorbeeld in de bus, tram, of trein, op school of in het kinderdagverblijf). Het virus kan ook via de handen worden overgedragen. Zo kan een verkouden kind aan zijn neus zitten en vervolgens iets aanraken dat daarna door andere kinderen wordt aangeraakt (bijvoorbeeld speelgoed). Omdat kleine kinderen nog weinig met verkoudheidsvirussen in aanraking zijn gekomen, hebben ze nog maar tegen weinig virussen weerstand opgebouwd. Daardoor kunnen kinderen gemakkelijk wel tien keer per jaar verkouden worden.

Adviezen

Besmetting met een verkoudheidsvirus kunt u moeilijk voorkomen. Om verspreiding van het virus te beperken, kunt u uw kind leren bij hoesten of niezen de hand voor de mond te houden en regelmatig de handen te wassen.

Vermijd extra irritatie van de slijmvliezen, zoals door rook. Rook kan ervoor zorgen dat een verkoudheid veel langer aanhoudt. Rook dus niet in ruimtes waar uw kind verblijft.

Soms kan stomen verlichting geven, maar het versnelt de genezing niet. Let goed op dat het kind zich niet aan de stoom brandt. Houd meteen op met stomen als u merkt dat uw kind er benauwd van wordt. Gebruik voor het stomen gewoon water. Doe er geen kamille of menthol in. Deze middelen kunnen de slijmvliezen extra irriteren en uiteindelijk juist meer last geven. Stomen bij kinderen kan ook in de badkamer of douche door de warmwaterkraan open te draaien en de stoom die ontstaat, in te laten ademen.

Soms geeft het wat verlichting als u neusdruppels met zout water geeft. U kunt druppels met een zogenaamde fysiologische zoutoplossing bij de apotheek of drogist kopen. Wilt u de zoutoplossing zelf maken, los dan een afgestreken theelepeltje zout op in een limonadeglas met lauw water. Doe voor het slapengaan (ook voor het middagslaapje) een paar druppeltjes in ieder neusgat. Zo nodig kunt u deze neusdruppels ook vaker geven.

Medicijnen

Medicijnen zijn niet nodig. De verkoudheid geneest vanzelf. Sommige mensen gebruiken xylometazoline in neusdruppels of spray om de zwelling van het slijmvlies te verminderen. Uw kind kan daardoor wat gemakkelijker door de neus ademen. Xylometazoline, in een verdunning voor kinderen, kunt u zo nodig voor het slapen en niet langer dan een week gebruiken. Als xylometazoline te lang wordt gebruikt, kan het slijmvlies beschadigd raken. Xylometazoline kunt u zonder recept bij de apotheek of drogist kopen.

Antibiotica helpen niet tegen een verkoudheid. Antibiotica werken alleen tegen bacteriën en niet tegen virussen.

Hoe gaat het verder?

Voor een gewone verkoudheid hoeft een kind niet naar de praktijk te komen. Een gewone verkoudheid gaat vanzelf over, ook al kan het hoesten, niezen of snotteren soms een paar weken duren. Ook als een verkoudheid langer duurt of als het snot van kleur verandert, heeft het geen zin om antibiotica te geven. Neem wel contact op met de praktijk als uw kind bij een verkoudheid klachten krijgt zoals benauwdheid, piepende ademhaling of sufheid, of als uw kind slecht drinkt (minder dan de helft van normaal), of bij koorts (temperatuur boven de 38°C) die langer aanhoudt dan drie volle dagen (bij baby’s als de koorts langer aanhoudt dan 24 uur). Als uw kind koorts gehad heeft en na enkele dagen opnieuw koorts krijgt, is dat ook een reden om contact op te nemen.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.