De anticonceptiepil

Versiedatum: december 2011

Hoe werkt de pil

‘De pil’ (ook wel combinatiepil genoemd) bevat de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progestageen. Deze hormonen zorgen ervoor dat:

• er geen eicel uit de eierstokken vrijkomt.
• het slijm aan de ingang van de baarmoeder minder doorgankelijk wordt voor zaadcellen.
• het baarmoederslijmvlies ongeschikt wordt voor innesteling van een bevruchte eicel.

Wanneer je ophoudt met de pil te slikken, zorgen je eigen hormonen dat er weer een eicel vrijkomt. Je bent dan mogelijk direct weer vruchtbaar.

Er zijn vele soorten combinatiepillen verkrijgbaar. Als u voor de combinatiepil kiest, gaat de voorkeur uit naar een combinatiepil met levonorgestrel (progestageen) en 30 microgram ethinylestradiol (of oestrogeen) omdat deze de minste bijwerkingen heeft.

Van nieuwere combinatiepillen met minder dan 30 microgram oestrogeen is niet aangetoond dat ze beter werken of minder bijwerkingen hebben.

Hoe betrouwbaar is de pil?

Bij zorgvuldig gebruik is de pil heel betrouwbaar. De kans op zwangerschap is 0,3% per jaar. Dat betekent dat als 1000 vrouwen een jaar lang de pil gebruiken, er gemiddeld 3 vrouwen zwanger worden.

Hoe gebruik je de pil?

Gedurende drie weken neem je iedere dag een pil. Daarna neem je één week geen pil. In deze 'stopweek' komt de menstruatie. Na de stopweek begin je aan een nieuwe strip (21 pillen). De startdag is altijd op dezelfde dag van de week. Als je de pil iedere dag rond dezelfde tijd inneemt (bijvoorbeeld voor het slapengaan), is de kans dat je deze een keer vergeet kleiner.

Wanneer ben je tegen zwangerschap beschermd?

Wanneer je de pil op de juiste manier inneemt, is de kans op zwangerschap uiterst klein. Als je op de eerste dag van de menstruatie met je eerste pilstrip begint, ben je vanaf dat moment tegen zwangerschap beschermd. Wanneer je op een andere dag begint, ben je niet direct beschermd. Gebruik dan gedurende de eerste zeven dagen dat je de pil slikt ook nog een condoom als je wilt vrijen.

Wanneer je de pil steeds op tijd inneemt, ben je voortdurend beschermd. Ook tijdens de stopweek ben je dan veilig. Soms is er in de stopweek weinig of geen bloedverlies. Het kan ook voorkomen dat je tussendoor wat bloed verliest, terwijl je nog niet in een stopweek bent. Ook dan ben je tegen zwangerschap beschermd (mits je geen pillen vergeten hebt).

De pil beschermt niet tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (soa).

Wat merk je van de pil?

Sommige vrouwen krijgen last van hoofdpijn of gespannen borsten. Het komt een enkele keer wel voor dat een vrouw emotioneel of somber wordt van de pil. Het kan zijn dat je tussen de menstruaties wat bloed verliest. Deze verschijnselen verdwijnen meestal na een paar maanden pilgebruik. Je menstruaties worden meestal minder pijnlijk. Doordat je lichaam meer vocht vasthoudt, kan je gewicht wat toenemen. Dit vocht raak je weer kwijt zodra je met de pil stopt.

Wat zijn de risico's van de pil?

Je kan de pil op iedere leeftijd gebruiken, vanaf de puberteit tot aan de overgang. Het slikken van de pil vormt over het algemeen weinig risico voor uw gezondheid. De kans op ernstige bijwerkingen is heel klein:

• Er is er een iets verhoogde kans (of risico) op hart- en vaatziekten, die toeneemt als u rookt en boven de 35 bent.
• Rokende vrouwen met migraine met aura hebben bij pilgebruik iets meer kans op een beroerte (CVA).
• Vrouwen die de pil slikken hebben een iets grotere kans op veneuze trombose (stolsel in een ader). De kans dat door pilgebruik veneuze trombose ontstaat (3,6 op de 10000 vrouwen per jaar) is nog steeds heel klein.
• De kans op baarmoederhalskanker is bij langdurig pilgebruik licht verhoogd, maar nog steeds heel klein.
• De kans op borstkanker is licht verhoogd, maar zeker bij vrouwen onder de 35 nog steeds heel klein. Dit risico neemt weer af na stoppen met de pil.
• De kans op baarmoeder- en eierstokkanker is bij pilgebruik is iets verminderd.

Er zijn vele soorten combinatiepillen. De combinatiepil met levonorgestrel (progestageen) en 30 microgram ethinylestradiol (oestrogeen) heeft relatief de minste bijwerkingen.

Pil vergeten?

Eén anticonceptiepil vergeten:

Als je de pil één keer vergeet, neem die pil dan alsnog in. Neem de volgende pil op het normale tijdstip en maak de strip af. Zolang je de vergeten pil inneemt binnen twaalf uur na het vaste tijdstip voor slikken van de volgende pil, ben je tegen zwangerschap beschermd. Aanvullende maatregelen zoals de morning-afterpil of een condoom zijn dan niet nodig.

Twee pillen vergeten:

Ook als je twee dagen achter elkaar de pil hebt vergeten, hoeft dit niet erg te zijn als je het op tijd merkt: Neem beide pillen alsnog in binnen twaalf uur na het tijdstip waarop je de tweede pil had moeten slikken, dan ben je tegen zwangerschap beschermd.

Wacht je langer dan die twaalf uur dan is de werking niet betrouwbaar. Wat je dan moet doen hangt af van de week waarin je de pillen hebt vergeten.

• Twee (tot zeven) pillen vergeten in de eerste week van de pilstrip: Neem de laatst vergeten pil alsnog in. Heb je in de afgelopen drie dagen (72 uur) onbeschermde seks gehad? Neem dan ook de morning-afterpil om zwangerschap te voorkomen. Neem de volgende anticonceptiepil weer op het normale tijdstip en maak de pilstrip af. Gebruik de eerste zeven dagen een aanvullend voorbehoedmiddel (condoom) als je wilt vrijen. Dan ben je weer tegen zwangerschap beschermd. Heb je onbeschermde seks gehad in de afgelopen zes dagen en ben je te laat voor de morning-afterpil? Dan kun je eventueel een spiraaltje laten plaatsen om een zwangerschap alsnog te voorkomen. Bel naar de praktijk om te overleggen of dat nodig is.
• Twee of drie pillen vergeten in de tweede week van de pilstrip: Neem de laatst vergeten pil alsnog in. Maak de strip af. Een aanvullend voorbehoedmiddel is niet nodig.
• Vier tot zeven pillen vergeten in de tweede week van de pilstrip: Neem de laatst vergeten pil alsnog in. Maak de strip af. Gebruik de eerste 7 dagen een aanvullend voorbehoedmiddel (condoom) als je wil vrijen. Dan blijf je teen zwangerschap beschermd.
• Twee tot zeven pillen vergeten in de derde week van de pilstrip: Dan heb je twee mogelijkheden

  • Neem de laatst vergeten pil alsnog in. Maak de strip af. Sla de stopweek over en ga direct door met de nieuwe strip (doorslikken).
  • Een andere mogelijkheid is een vervroegde stopweek in te lassen. De dag waarop je de eerste pil vergeten bent telt dan als eerste dag van de stopweek. Op dag 8 begin je met je nieuwe pilstrip.
  • Kies een van deze mogelijkheden. Een aanvullend voorbehoedmiddel is dan niet nodig.

De volgende menstruatie kan iets eerder of later komen. Doe een zwangerschapstest als de menstruatie langer dan 2 weken uitblijft. Als je door vergeten of stoppen van de pil zwanger bent geraakt, zal je baby geen schade van de pil ondervinden.

Ziekte en medicijngebruik

Als je binnen vier uur na het innemen van de pil moet braken of waterdunne diarree hebt, dan is de pil niet betrouwbaar. Je kunt dan het beste een extra pil innemen. Lukt dat niet, neem dan dezelfde maatregelen als bij het vergeten van de pil.

Wanneer een arts andere medicijnen wil voorschrijven, vertel dan dat je de pil gebruikt. Sommige medicijnen kunnen de werkzaamheid van de pil verminderen. Ook het middel Hypericum (Sint-Janskruid) dat zonder recept te koop is, kan de werking van de pil verminderen.

De menstruatie uitstellen?

Je kunt de menstruatie uitstellen door de stopweek over te slaan en direct met de volgende strip door te gaan. Elke dag dat je een pil slikt, stel je de bloeding weer een dag uit. Gebruik je een zogenaamde twee- of driefasenpil, dan kan je bij het doorslikken alleen de pillen uit het laatste gedeelte van een strip gebruiken (deze hebben een andere kleur). Je kunt de menstruatie zonder bezwaar twee tot drie maanden uitstellen. Na een paar weken uitstel krijg je wel kans op een tussentijdse bloeding. U kunt dan een week stoppen. Je blijft wel tegen zwangerschap beschermd. Voor zover we weten kan het geen kwaad om de pil langere tijd zonder stopweek te blijven slikken.

Wanneer terugkomen?

Wanneer je de anticonceptiepil wil gaan gebruiken, heb je een recept nodig. Daarna kan je de pil in principe ook direct bij je apotheek halen. Daar kan je ook informatie krijgen over de pil. Wanneer je klachten of vragen hebt, kan je de praktijk bellen en ze met de assistente bespreken of een afspraak maken op het spreekuur.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.