Bloedarmoede tijdens de zwangerschap

Versiedatum: juni 2007

Deze patiëntenbrief is bedoeld als ondersteuning van het consult door de huisarts. De huisarts geeft de brief mee aan patiënten met de betreffende ziekte of aandoening. De tekst gaat ervan uit dat de patiënt al door de huisarts is gezien en dat de informatie uit de brief is besproken.

De adviezen in de brief gelden alleen voor mensen bij wie de diagnose is gesteld. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de huisarts. Bedenk bij het lezen dat uw gezondheidssituatie anders kan zijn dan in de teksten wordt beschreven.

Wat is bloedarmoede?

We spreken van bloedarmoede (anemie) wanneer er te weinig rode bloedcellen in uw bloed zitten, of wanneer deze niet goed werken. In de rode bloedcel zit ‘hemoglobine’, dat zuurstof vervoert vanuit uw longen naar de andere delen van uw lichaam. Als het hemoglobinegehalte (Hb) van uw bloed te laag is, kan het bloed minder zuurstof vervoeren. Daardoor kunt u verschillende klachten krijgen.

Het hemoglobinegehalte (Hb) wordt uitgedrukt in een getal.

Bloedarmoede in de zwangerschap

Gedurende de zwangerschap is het Hb wat lager dan normaal. In de dertigste week is het Hb het laagst. Deze natuurlijke daling van het Hb kan geen kwaad en herstelt zich tegen het eind van de zwangerschap. Enkele weken na de bevalling is het Hb meestal weer normaal.

We spreken pas van bloedarmoede als uw Hb gedurende de zwangerschap nog verder daalt. Wanneer uw Hb naar de 6 zakt, kijken we wat hiervan de oorzaak is en wat we daaraan kunnen doen.

Wat zijn de verschijnselen?

Door bloedarmoede kunt u zich moe en zwak voelen. Bij inspanning wordt u sneller kortademig. Verder kunnen klachten optreden als duizeligheid, het gevoel flauw te vallen, hartkloppingen, transpireren, hoofdpijn en oorsuizen. Bleekheid treedt pas op als het Hb sterk is verlaagd.

Deze klachten kunnen ook voorkomen zonder dat u bloedarmoede heeft.

Hoe ontstaat bloedarmoede tijdens de zwangerschap?

Bloedarmoede tijdens de zwangerschap kan verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld:

een tekort aan ijzer (meestal );
een tekort aan foliumzuur (soms);
een tekort aan vitamine B12 (zelden);
een erfelijke afwijking van het hemoglobine (dit komt vooral voor bij mensen met een donkere huidskleur).

Gbrek aan ijzer

IJzer is de belangrijkste bouwsteen van hemoglobine. Een ijzertekort kan ontstaan door:

extra ijzerverbruik gedurende de zwangerschap, onder andere voor de groei van uw baby. De ijzerbehoefte is groter als u een tweeling verwacht of als u binnen een jaar na een vorige zwangerschap opnieuw zwanger bent;
een ernstig tekort aan ijzer in de voeding (soms bij vegetariërs of als u onvoldoende gevariëerd eet)
verminderde opname van ijzer in de darm (middelen tegen maagzuur kunnen deze bijwerking hebben).

Gebrek aan foliumzuur of vitamine B12

Bloedarmoede door gebrek aan foliumzuur wordt meestal veroorzaakt door een tekort aan foliumzuur in de voeding, bijvoorbeeld bij mensen die streng aan de lijn doen of bij wie de eetlust sterk is verminderd.

Bloedarmoede door gebrek aan vitamine B12 in de voeding komt zelden voor tijdens de zwangerschap. Alleen bij vegetariërs kan dit soms voorkomen als zij gedurende lange tijd geen dierlijke producten hebben ingenomen.

Adviezen

Wanneer u gezond en afwisselend eet, krijgt u voldoende bouwstoffen binnen om rode bloedcellen (en hemoglobine) aan te maken. Tijdens de zwangerschap heeft u meer bouwstoffen nodig. Het is dan extra belangrijk om gezond en vooral gevarieerd te eten. ‘Eten voor twee’ is niet noodzakelijk.

Gebruik van vitamine C bij de maaltijd (bijvoorbeeld in de vorm van fruit, sap of groente) stimuleert de opname van ijzer uit te voeding. Het innemen van melk(producten), koffie of thee bij de maaltijd kan de opame van ijzer remmen.

IJzer zit vooral in:

graanproducten: bruin- of volkorenbrood, volkorenpasta, muesli, zilvervliesrijst;
alle soorten vlees, vis (vooral kabeljauw, haring en sardientjes) en eieren;
aardappelen en peulvruchten (bruine en witte bonen, linzen en sojabonen);
alle soorten groente (vooral spinazie, andijvie, broccoli, courgette, doperwten, druivenblad, postelein,
tomatenpuree, raapstelen en schorseneren);
verder in appelstroop, gedroogd fruit (vooral abrikozen en vijgen) en noten.

Foliumzuur zit vooral in lever, asperges, spinazie, broccoli, volkorenproducten en peulvruchten.

Vitamine B12 zit uitsluitend in dierlijk voedsel zoals vlees, vis en melkproducten.

Medicijnen

Bloedarmoede is meestal goed te behandelen. De behandeling hangt af van de oorzaak.

Wanneer een tekort aan ijzer de oorzaak is van bloedarmoede, terwijl u wel steeds gezond en gevarieerd heeft gegeten, dan heeft u extra ijzer nodig in de vorm van ijzerpillen. Deze pillen kunnen maagklachten, verstopping of zwarte ontlasting als bijwerking hebben. Veel drinken, vezelrijk eten en voldoende bewegen helpen tegen verstopping.

Maagzuurremmers kunnen de opname van ijzer verminderen. Als u deze middelen gebruikt en u krijgt ijzer voorgeschreven, bespreek dit dan met uw verloskundige of arts.

Foliumzuur krijgt u zo nodig in de vorm van pillen voorgeschreven.

Hoe gaat het verder?

Na een aantal weken wordt uw bloed weer gecontroleerd. Wanneer uw Hb weer normaal is, is het verstandig om nog een aantal weken door te gaan met het innemen van de ijzerpillen. Dit is om de ijzervoorraad in uw lichaam aan te vullen. Want uw lichaam blijft tijdens de hele zwangerschap veel ijzer verbruiken. Na de bevalling verliest u bloed dat weer aangemaakt moet worden. En ook voor de borstvoeding heeft uw lichaam ijzer nodig. Neem na de bevalling geen ijzerpillen in als uw ontlasting nog niet goed op gang is gekomen.

Moet u foliumzuurpillen innemen? Ga daar dan mee door tot een aantal weken nadat het Hb weer normaal is.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.