Vóórdat u zwanger wordt

Versiedatum: juni 2011

De eerste weken van een zwangerschap zijn heel belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. U ontdekt een zwangerschap meestal pas na die eerste weken. De natuur zorgt er voor dat bijna elk kind gezond geboren wordt. Voordat u zwanger wordt, kunt een aantal dingen doen om de kans op een gezond kind nog groter te maken.

Adviezen bij voorbereiding op een zwangerschap

Slik dagelijks 0,4 of 0,5 mg foliumzuur vanaf vier weken voordat u zwanger zou kunnen raken tot en met de tiende week van de zwangerschap. De kans op een kind met een open rug wordt daardoor extra klein.

Als u medicijnen gebruikt is het goed dat uw behandelaars en de apotheek weten dat u bezig bent met zwanger worden. Vaak wordt de hoeveelheid medicijnen aangepast of krijgt u een voor de zwangerschap veiliger medicijn. Gebruik en stop geen medicijnen zonder overleg. Gebruik ook geen medische crème of zalf of middelen die u zonder recept kunt kopen. Alleen paracetamol mag u zonder overleg gebruiken. Ook bij mannen moeten sommige medicijnen worden gestopt omdat ze schadelijk zijn voor de zaadcellen.

Ziektes of klachten die bij een mogelijke zwangerschap extra aandacht nodig hebben zijn bijvoorbeeld diabetes, hoge bloeddruk, schildklierziektes, epilepsie, trombose, astma, depressie en angststoornissen. Het is goed om dit samen te bespreken en zo nodig contact op te nemen met de specialist.

Seksueel overdraagbare aandoening Als u of uw partner de laatste jaren wisselende seksuele contacten heeft gehad, dan is er kans dat u een soa heeft opgelopen. Bijvoorbeeld een infectie met chlamydia, hiv of hepatitis B. Laat u op soa onderzoeken voordat u zwanger bent.

Erfelijke ziekten De kans op een erfelijke ziekte is erg klein. Soms is er reden om extra op te letten. Bijvoorbeeld:

• Als er in uw naaste familie (of die van uw partner) een erfelijke ziekte, zoals taaislijmziekte, spierziekten, het Downsyndroom of een open ruggetje voorkomt.
• Als u familie bent van uw partner, dan is de kans groter dat een erfelijke ziekte tot uiting komt.
• Als iemand uit het Middellandse Zee-gebied, Afrika, Azië, Midden Oosten, of het Caribisch gebied komt; dan kan hij of zij (ongemerkt) drager zijn van een erfelijke ziekte van de bloedcellen.

In dit soort gevallen kan het belangrijk zijn om, voordat u zwanger wordt, onderzoek te doen.

Hoe ouder u bent als u zwanger wordt, hoe groter de kans dat uw kind afwijkingen heeft. Iedere vrouw kan vroeg in de zwangerschap bloedonderzoek en een echo laten doen (prenatale screening) om in te schatten hoe groot de kans is op een chromosoomafwijking zoals bij het syndroom van Down.

Vaccinaties De meeste vrouwen in Nederland zijn als kind al tegen rodehond (rubella) ingeënt. Als u niet bent ingeënt tegen rodehond, doe dat dan alsnog ruim voordat u zwanger wordt. De eerste 4 weken na die vaccinatie mag u nog niet zwanger worden. Wanneer u werkt in bijvoorbeeld de gezondheidszorg, de kinderopvang of het basisonderwijs en u heeft nooit waterpokken gehad, dan kunt u zich laten inenten voordat u zwanger wordt.

Verre reizen Informeer, voor u op reis gaat, of er een verhoogde kans is op bepaalde infecties, zoals malaria, gele koorts of cholera. Bespreek of dergelijke infecties schadelijk kunnen zijn voor een zwangerschap. Ook is het belangrijk te kijken welke malariatabletten wel en welke niet veilig zijn tijdens zwangerschap.

Werkomstandigheden Chemicaliën en straling kunnen de vruchtbaarheid van een vrouw of man verminderen. Chemische stoffen, straling, ploegendiensten, lichamelijk zwaar werk en stress kunnen belastend zijn in de vroege zwangerschap. Ga na of er risico’s zijn op uw werk en bespreek dit dan met de bedrijfsarts. In de buurt van computers en magnetrons loopt u geen risico.

Gezond gewicht Iemand die extreem mager is of juist kampt met sterk overgewicht, heeft iets meer kans op problemen met de vruchtbaarheid, zwangerschap of bevalling. Kijk of u met gezonde voeding op een gezond gewicht kunt komen.

Niet roken Stop ruim voordat u zwanger wordt met roken. Roken vermindert de vruchtbaarheid. Het vergroot de kans op sterfte van de vrucht, op vroeggeboorte en een laag geboortegewicht. Roken én meeroken tijdens de zwangerschap verhoogt de kans op wiegendood. Ook cannabis en andere drugs kunnen ernstige problemen geven tijdens de zwangerschap.

Voor mannen geldt dat roken, alcohol en drugs de vruchtbaarheid kunnen verminderen.

Op de praktijk kunnen wij u en uw partner ondersteunen bij stoppen met roken, drugs of alcohol. Ook kunt u advies krijgen over gezond eten en regelmatig bewegen.

Aanvullende adviezen vanaf dat u zwanger bent

Drink geen alcohol Er zijn aanwijzingen dat zelfs kleine hoeveelheden alcohol schadelijk kunnen zijn voor de zwangerschap, de groei en de ontwikkeling van uw kind.

Algemene hygiëne Gedurende de zwangerschap heeft u minder weerstand tegen infecties. Zorg daarom dat u regelmatig de handen wast en hygiënisch met voedsel omgaat. Reinig oppervlakken die met rauw vlees in aanraking zijn gekomen. Via aarde en de ontlasting van katten kunt u in contact komen met bacteriën of parasieten die voor de zwangerschap schadelijke kunnen zijn. Gebruik daarom handschoenen als u gaat tuinieren en bij verschonen van de kattenbak.

Gezonde voeding Eet gezond en gevarieerd (niet meer of minder dan normaal). Aanvullende vitaminen en mineralen zijn niet nodig. Neem geen vitaminen zonder overleg. Sommige vitamines, zoals vitamine A kunnen bij teveel gebruik schadelijk zijn voor de baby. Gebruik liever niet meer dan drie koppen cafeïne houdende drank per dag (koffie, thee, chocola, sommige frisdranken of energiedrank). Eet vlees, kip, vis en/of schaalschelpdieren alleen als het goed doorbakken is. Drink of eet geen rauwe (ongepasteuriseerde) melk of melkproducten. Hierin kunnen bacteriën of parasieten zitten die schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Vermijd producten als zachte ongepasteuriseerde kazen, paté, gerookte of gemarineerde vis, gerookte mosselen, kant- en klare voedingsmiddelen, softijs en voorgesneden salades.

Hoe verder?

Neem weer contact op met de praktijk zodra u zwanger bent. Dan bespreken we hoe het verder gaat. Meestal zal de verloskundige u begeleiden. Bij de kans dat de zwangerschap of bevalling moeilijker verloopt, wordt u verwezen naar de gynaecoloog.

Op http://www.zwangerwijzer.nl staan de belangrijkste vragen en adviezen nog eens op een rij.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

Meer informatie over dit en andere onderwerpen is te vinden op www.thuisarts.nl.