Sterilisatie van de man, de ingreep

Versiedatum: december 2011

Sterilisatie

Als u geen kinderen meer wilt, kan sterilisatie een blijvende oplossing bieden. Sterilisatie is een heel betrouwbare methode om een zwangerschap te voorkomen. Sterilisatie van de man wordt ook wel 'vasectomie' genoemd.

Sperma

Sperma bestaat uit zaadcellen en zaadvocht. De zaadcellen worden in de zaadballen gemaakt. Ze komen via de zaadleider in de zaadblaasjes, vlak bij de prostaat. Het zaadvocht wordt vooral in de prostaat gemaakt. De prostaat is een klier die verbonden is met de plasbuis.

Wanneer u klaarkomt (orgasme), komen de zaadcellen met het zaadvocht via de plasbuis naar buiten.

Sterilisatie van de man

Voor sterilisatie van de man is een kleine operatie nodig. Hierbij worden de zaadleiders doorgesneden, ingekort en afgebonden. De zaadcellen kunnen dan niet meer naar buiten. Bij het klaarkomen komt alleen het vocht vrij, zonder zaadcellen.

De operatie

U kunt in het ziekenhuis worden gesteriliseerd, of bij een huisarts die hierin gespecialiseerd is.

Allereerst wordt uw balzak aan één kant afgetast totdat de zaadleider is gevonden. Met een prik wordt de huid verdoofd en de zaadleider die er vlak onder ligt. Er wordt een sneetje van een tot twee centimeter boven in de balzak gemaakt. Vervolgens wordt de zaadleider bloot gelegd en met twee klemmetjes vastgezet. Er wordt een stukje van ongeveer anderhalve centimeter tussenuit gesneden. Beide uiteinden van de zaadbuis worden dichtgebonden. Het sneetje in de huid wordt gehecht. Soms is het sneetje zo klein dat er geen hechting nodig is. Hetzelfde gebeurt aan de andere kant. De hele operatie duurt ongeveer een halfuur.

De voorbereiding

Als u bloedverdunnende medicijnen gebruikt, zoals carbasalaatcalcium, clopidogrel, en acenocoumarol, dan moet u daar minimaal vijf dagen voor de operatie mee stoppen. Met de bloedverdunner fenprocoumon moet u minstens zeven dagen van te voren stoppen. We bespreken van tevoren of en, zo ja, wanneer u kunt stoppen met de medicijnen. Paracetamol mag u gewoon gebruiken.

Als u vroeger (als kind) al eens geopereerd bent in uw balzak, vertel dat dan. Na een vroegere operatie is sterilisatie vaak wat ingewikkelder. Het moet dan eventueel onder narcose gebeuren.

Scheer voor de operatie uw balzak en het gebied rond de balzak en penis. Dit gaat makkelijker als u het schaamhaar eerst kort knipt.

Na de operatie

Direct na de ingreep moet u een strakke onderbroek aantrekken. Daarin worden wat wondgazen gelegd. De strakke onderbroek drukt uw ballen tegen uw onderbuik. Daardoor staat er minder spanning op de zaadleiders. Dit maakt de kans op bloedingen of zwelling wat minder.

Zorg ervoor dat iemand u na de ingreep naar huis brengt.

De verdoving is na twee tot drie uur uitgewerkt. De eerste paar dagen kan de balzak nog gevoelig en wat gezwollen zijn. Dan is het prettig om een strakke onderbroek te blijven dragen. Ook kan de huid van uw balzak rond de wondjes wat blauw zien.

Doe het de eerste dagen rustig aan om bloeding en zwelling te voorkomen. Het is verstandig om een of twee dagen vrij te nemen. Daarna kunt u uw gewone werkzaamheden hervatten. Houd er rekening mee dat u de eerste week na de ingreep geen zwaar lichamelijk werk mag verrichten. Ook fietsen kunt u nog beter vermijden. De eerste twee dagen na de ingreep kunt u beter niet vrijen of masturberen. Soms kunnen bloedvaatjes in het wondgebied hierdoor weer open gaan.

Douchen mag, al vanaf de eerste dag na de ingreep. De huid van uw balzak is meestal gehecht met oplosbare hechtingen. Het kan soms wel een week duren voor de hechtingen ‘oplossen’. Het kan zijn dat u een bobbeltje van een paar millimeter blijft voelen op de plek waar de zaadleider is gehecht. Dit is normaal littekenweefsel.

Soms kunnen er de eerste paar dagen klachten optreden.

• Nabloeden: soms kunnen de wondjes een beetje nabloeden. Dat kan geen kwaad. Doe eventueel wat verbandgaas in uw onderbroek, en leg dat tegen de wondjes aan.
• Bloeduitstorting: soms kan er een bloeduitstorting ontstaan, waardoor de huid van uw balzak blauw wordt. Meestal gaat het om kleine blauwe plekken, soms zijn ze wat groter. Dat kan geen kwaad.
• Zwelling: soms kan uw balzak flink opzwellen omdat er een extra grote bloeduitstorting in zit. Neem dan contact op.
• Napijn: soms kunt u na de operatie wat napijn hebben. Deze pijn is niet heftig maar wat zeurend. Sommige mannen geven het aan als ‘een zwaar gevoel’. Heel zelden blijft dit gevoel na de operatie voor langere tijd aanhouden.
• Ontsteking: soms kan een operatiewondje gaan ontsteken. De balzak kan dan rood, dik en pijnlijk worden en gaan gloeien. Er kan pus uit het wondje komen en u kunt koorts krijgen. Als dat zo is, bel dan de praktijk of de huisartsenpost.

Hoe gaat het verder?

Houd er rekening mee dat u de eerste twee tot drie maanden nog vruchtbaar bent!

Het duurt twee tot drie maanden voordat alle zaadcellen uit het zaadvocht zijn verdwenen. Na drie maanden moet u wat zaadvocht inleveren. Vang het zaadvocht direct op in een speciaal potje (dus niet in een condoom) en breng het binnen een uur naar het laboratorium. Daar wordt het onder een microscoop onderzocht om er zeker van te zijn dat er geen levende zaadcellen meer in zitten. U kunt pas onbeschermd vrijen als de uitslag van het zaadonderzoek aangeeft dat het veilig is. Tot die tijd moet u een voorbehoedmiddel blijven gebruiken. Sterilisatie beschermt niet tegen SOA.

Bestaat de kans dat u toch weer onverwacht vruchtbaar wordt?

Er is een heel kleine kans dat de zaadleiders in de jaren na de sterilisatie weer aan elkaar groeien. Van de 200 mannen die zijn gesteriliseerd zijn er uiteindelijk een of twee die weer vruchtbaar worden. De kans op zwangerschap na sterilisatie van de man blijft toch kleiner dan bij veel andere vormen van anticonceptie, zoals de anticonceptiepil, de spiraal of het condoom.

Hersteloperatie

Een sterilisatie is definitief. Een hersteloperatie is een moeizame aangelegenheid en veel mannen blijven daarna toch onvruchtbaar

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

Meer informatie over dit en andere onderwerpen is te vinden op www.thuisarts.nl.