Vrij verkrijgbare pijnstillers

Versiedatum: april 2008

Het belang van pijn

Iedereen heeft wel eens pijn. Pijn kan hevig of zeurderig zijn, voorbijgaan, aanhouden of toenemen. Pijn is belangrijk en kan nuttig zijn. Het waarschuwt ons dat iets in ons lichaam beschadigd of overbelast wordt. Het wijst ons op een verwonding, ontsteking of ziekte. Het zorgt ervoor dat we maatregelen nemen om onszelf te beschermen en de oorzaak van de pijn te bestrijden.

Hoe ontstaat het?

Pijn heeft vaak een duidelijke oorzaak: Iets in uw lichaam is beschadigd of werkt niet zoals het hoort. De zenuwen in het beschadigde lichaamsdeel geven een seintje naar uw hersenen en u voelt pijn. Pijn wordt beïnvloed door uw gedachten en gevoelens en door de manier waarop u en uw omgeving met pijn omgaan. Soms heeft pijn geen duidelijke oorzaak en weten we niet waar de pijn vandaan komt. Angst, spanning, onzekerheid en eenzaamheid kunnen de pijn verergeren. Aandacht, begrip, geruststelling, afleiding, ontspanning en vertrouwen kunnen de pijn verminderen.

Adviezen

Probeer na te gaan wat de pijn voor u betekent. Soms is er een duidelijke oorzaak die dringend aandacht of behandeling behoeft. Zoals een wond, een botbreuk of een acute ontsteking. Is de pijn heftig, aanhoudend of toenemend, of komt de pijn steeds terug? Kom dan naar de praktijk. Dan kunnen we kijken wat de oorzaak is en die oorzaak zo mogelijk behandelen. Is het te verwachten dat de pijn overgaat (vanzelf of door behandeling van de oorzaak), dan kunnen pijnstillers helpen deze periode te overbruggen.

Is de oorzaak onschuldig of onverklaarbaar, dan kunt u afwachten hoe de pijn zich ontwikkelt.

Kunt u door de pijn niet meer goed bewegen, werken of slapen? Dan kunnen dat redenen zijn om pijnstillers te gebruiken. Houdt u langdurig pijn of blijft de pijn terugkomen, dan heeft u misschien wel vaker pijnstillers nodig. Overweeg dan ook andere maatregelen te nemen om de pijn te verminderen, zodat u minder (vaak) pijnstillers hoeft te gebruiken. Een gezonde leefwijze met voldoende afleiding, beweging en ontspanning kan helpen en de behoefte aan pijnstillers verminderen.

Pijnstillers

Als u ervoor kiest om een pijnstiller te nemen, is het belangrijk uit te zoeken welke pijnstiller het beste helpt. Begin met paracetamol omdat deze pijnstiller goed werkt en de minste bijwerkingen heeft. De andere zonder recept verkrijgbare pijnstillers hebben meer bijwerkingen, vooral voor uw maag en darmen. Let op de juiste dosering. Die staat op de verpakking of in de bijsluiter. Pijnstillers werken binnen een uur na inname. Werkt een pijnstiller niet of onvoldoende, dan kunt u een andere pijnstiller proberen. Lees altijd eerst in de bijsluiter of de pijnstiller geschikt voor u is, bijvoorbeeld of het samengaat met uw andere medicijnen of met een ziekte die u heeft. Bij alle pijnstillers moet u opletten dat u er niet te veel (samen) van neemt.

Er zijn bij de apotheek en drogist verschillende soorten pijnstillers die u zonder recept kunt kopen. Meestal gaat het om stofnamen als paracetamol, ibuprofen, diclofenac en naproxen. Laat u niet afleiden door kleurrijke verpakkingen, mooie merknamen of reclame. Lees goed welke werkzame stof er in de pijnstiller zit en in welke dosering.

Paracetamol

Paracetamol is een heel goede pijnstiller met weinig of geen bijwerkingen. Het wordt daarom aanbevolen als eerste keus. Bij kortdurende pijn kan een tablet van 500 mg paracetamol voldoende zijn. Zo nodig tot 4 maal per dag 1000 mg gedurende hooguit een of twee weken. Houdt de pijn langer aan, gebruik dan niet meer dan 4 tot 6 maal per dag 500mg. Voor kinderen zijn er verpakkingen met zetpillen, tabletten of drank waar minder paracetamol inzit. Lees op de verpakking nauwkeurig hoeveel en hoe vaak u uw kind paracetamol mag geven.

NSAID

Als paracetamol onvoldoende helpt, kunt u in plaats daarvan een NSAID proberen. NSAID is een afkorting voor de Engelse naam ‘Non Steroid Anti Inflammatory Drug’. De bekendste NSAIDs zijn ibuprofen, diclofenac en naproxen. Ze worden soms onder een andere naam (een merknaam) verkocht en kunnen ook op recept worden voorgeschreven. NSAIDs zijn pijnstillers met een ontstekingsremmende werking. Het zijn goede pijnstillers maar ze kunnen (in tegenstelling tot paracetamol) regelmatig vervelende bijwerkingen geven. NSAIDs kunnen maagklachten geven en de maag en darmen beschadigen. Soms kunnen ze zelfs een maagbloeding veroorzaken (ook als u het middel als zetpil gebruikt). Daarom worden NSAIDs vaak samen met een maagbeschermend middel zoals omeprazol voorgeschreven (dit krijgt u alleen op recept). NSAIDs gaan vaak niet goed samen met andere medicijnen, aandoeningen of ziekten. Ze hebben bijvoorbeeld ook invloed op de bloedverdunning en op uw hart- en bloedvaten. Informeer daarom eerst of de pijnstiller geschikt voor u is. In de bijsluiter staat wanneer u het middel beter niet kunt gebruiken. Neem contact op met de praktijk of apotheek om te overleggen, als u twijfelt of het middel voor u geschikt is, maar in ieder geval als u ouder bent dan 60 jaar, als u een chronische ziekte heeft of vaste medicijnen gebruikt.

Vanwege de kans op bijwerkingen kunt u het beste met de laagste dosering beginnen. Soms werkt bij iemand het ene NSAID beter dan het andere. Als een NSAID onvoldoende helpt, kunt u in plaats daarvan een andere NSAID proberen. U mag verschillende NSAIDs niet combineren.

NSAIDs hebben ieder een verschillende dosering:

• ibuprofen 400-600 mg, 3 tot 4 maal per dag,
• diclofenac 25-50 mg 2 tot 3 maal per dag of 75-100 mg 2 maal per dag,
• naproxen 250-500 mg 2 maal per dag.

Hoewel NSAIDs verkrijgbaar zijn in doseringen voor kinderen, raden we aan deze medicijnen alleen aan kinderen te geven als een dokter ze heeft voorgeschreven.

Als NSAIDs onvoldoende helpen, kunt u er paracetamol bij nemen. Als u direct met een NSAID bent begonnen zonder eerst alleen paracetamol te proberen, probeer dan alsnog alleen paracetamol. Paracetamol helpt soms beter dan een NSAID en heeft minder bijwerkingen.

Hoe gaat het verder?

Voor de meeste pijnklachten zijn paracetamol of NSAIDs voldoende. Wanneer de pijn afneemt, kunt u de pijnstillers minderen of stoppen. Neemt de pijn toe, heeft u regelmatig pijnstillers nodig of maakt u zich zorgen over de oorzaak van de pijn, neem dan contact op met de praktijk. Dan zoeken we samen naar de oorzaak en bespreken we hoe u de pijn het beste kunt aanpakken. Duurt de pijn enkele dagen, dan kan het nodig zijn de pijnstillers op vaste tijden te slikken zodat de pijn niet telkens terugkomt. Lukt het niet om met leefregels en pijnstillers de pijn onder controle te krijgen, kom dan weer naar het spreekuur. We kijken dan nog eens goed naar de oorzaak van de pijn. We maken samen een plan zodat u weet wanneer u welke medicijnen het beste kunt nemen. Bij ernstige pijn kan het nodig zijn (tijdelijk) andere pijnstillers voor te schrijven.

Wanneer u veel pijnstillers blijft gebruiken, kunt u er ook afhankelijk van worden en zelfs hoofdpijn van krijgen (medicatie-afhankelijke hoofdpijn). De kans bestaat dat u daardoor steeds meer pijnstillers gaat gebruiken. Probeer dit te voorkomen. Kom bij twijfel naar het spreekuur en bespreek dit. We kunnen dan samen proberen de pijnstillers af te bouwen. Het is goed u zo nu en dan af te vragen of er een andere manier is om uw klachten aan te pakken zodat u minder pijnstillers hoeft te nemen of ermee kunt stoppen. Een gezonde leefstijl kan hierbij helpen.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.