Zelf thuis bloeddruk meten

Versiedatum: januari 2012

Wat is bloeddruk?

Het hart pompt bloed in de bloedvaten door zich bij elke hartslag samen te trekken en dan weer te ontspannen. Dit geeft een bepaalde druk in de bloedvaten en dat noemen we de bloeddruk.

De bloeddruk wordt gemeten met een bloeddrukmeter: Door met een stethoscoop naar een bloedvat in uw arm te luisteren. Of geheel automatisch met een elektronische bloeddrukmeter.

De gemeten bloeddruk wordt uitgedrukt in twee getallen, bijvoorbeeld 135/85. Het eerste getal is de bovendruk: de hogere druk die ontstaat wanneer het hart zich samentrekt.

Het tweede getal is de onderdruk: de lagere druk wanneer het hart zich weer ontspant.

Hoe wordt de bloeddruk vastgesteld?

De bloeddruk past zich steeds aan, en is bijvoorbeeld hoger als u staat of zich inspant, en lager als u ligt of ontspant. Ook als u gewoon zit kan de bloeddruk op verschillende momenten anders zijn. Daarom is één meting niet voldoende en moet de meting worden herhaald. Van een paar metingen nemen we het gemiddelde.

Hoe wordt hoge bloeddruk vastgesteld?

Als bij meting op de praktijk de gemiddelde bloeddrukwaarde te hoog is, dan wordt de meting tijdens een volgend bezoek aan de praktijk herhaald. Als de gemiddelde bloeddruk dan nog steeds te hoog is, wordt er meestal nog een paar keer gemeten gedurende twee tot drie maanden. Blijft de gemiddelde bovendruk dan 140 of hoger dan heeft u hoge bloeddruk.

Maatregelen bij hoge bloeddruk

Hoge bloeddruk is geen ziekte. Schommelingen in de bloeddruk of tijdelijk een hoge bloeddruk hebben kan geen kwaad. Als u gedurende jaren een hoge bloeddruk houdt, heeft u wel een verhoogde kans op hart- en vaatziekten (bijvoorbeeld een beroerte of een hartinfarct). Andere risicofactoren die de kans op hart- en vaatziekten vergroten zijn bijvoorbeeld roken, suikerziekte, een hoog cholesterol en overgewicht. Bij een hoge bloeddruk zijn lang niet altijd medicijnen nodig. Vaak kunt u zelf al veel doen om uw risico op hart- en vaatziekten te verminderen, bijvoorbeeld door te stoppen met roken, minder alcohol te drinken, gezonder te eten en meer te bewegen en bij overgewicht ook af te vallen. De hoogte van uw bloeddruk samen met andere risicofactoren, bepaalt of u ook medicijnen nodig heeft om de bloeddruk te verlagen.

Wanneer is het zinvol de bloeddruk thuis te meten?

Soms is het zinvol de bloeddruk thuis te meten, bijvoorbeeld:

• Als de bloeddruk bij meting op de praktijk erg wisselend is: We kunnen dan afspreken dat u de bloeddruk thuis een aantal dagen meet. Bij sommige mensen blijkt dan dat de bloeddruk thuis lager is dan bij meting op de praktijk. Met uw thuismetingen kunnen we dan beter inschatten wat uw gemiddelde bloeddruk is.
• Wanneer u hoge bloeddruk heeft en hier medicijnen voor krijgt, komt u de eerste weken regelmatig op de praktijk voor controle. Is uw bloeddruk voldoende gedaald, en zijn de bloeddrukwaardes bij controles op de praktijk goed, dan hoeft u nog maar een keer per jaar op de praktijk te komen voor controle. Probeer dan een gezonde leefstijl aan te houden en blijf uw medicijnen innemen om uw bloeddruk goed te houden. In de tussentijd kunnen we afspreken dat u een keer per maand de bloeddruk thuis zelf meet. Zo kunt u zelf zien of de medicijnen goed werken.

Een goede elektronische bloeddrukmeter

Als u zelf de bloeddruk thuis gaat controleren, is het van belang dat u een goede elektronische bloeddrukmeter aanschaft die een manchet heeft voor om de bovenarm. Elektronische bloeddrukmeters kosten 70 tot 200 euro en worden niet vergoed. Er zijn veel fabrikanten die elektronische bloeddrukmeters maken. Enkele merken zijn: Omron®, A&D®, Microlife®, Panasonic® en Beurer®. Soms is het mogelijk een bloeddrukmeter te lenen van de praktijk, het gezondheidscentrum of de thuiszorg.

Heeft u de bloeddrukmeter geleend of aangeschaft, lees dan de gebruiksaanwijzing goed door en neem het apparaat mee naar het spreekuur.

Hoe gaat het meten?

Om het meten te oefenen spreken we eerst af dat u gedurende vijf dagen twee keer per dag thuis de bloeddruk meet. U doet een ochtendmeting en een avondmeting en schrijft de waarden op.

• Zorg dat u vanaf één halfuur voor de meting rustig aan doet (geen extreme activiteit zoals sporten, hard werken, koud douchen), niet rookt en geen koffie drinkt.
• Ga zitten op een hoge stoel, rechtop en met de benen naast elkaar.
• Blijf gedurende minstens vijf minuten rustig zitten, zonder te praten, en meet dan de bloeddruk.
• Noteer de boven- en de onderdruk.
• Meet de bloeddruk na 2 minuten nog een keer. Noteer opnieuw de boven- en de onderdruk.
• Herhaal de metingen ’s avonds en noteer opnieuw de boven- en onderdruk.
• Noteer de dag, het tijdstip, de boven- en de onderdruk op een lijst of in een bloeddrukdagboek.
• De gemeten waarden kunnen schommelen. Wisselende bloeddrukwaarden zijn normaal.

Voorbeeld:

Hoe vaak meten?

In de eerste week meet u de bloeddruk elke dag ‘s ochtends en ’s avonds om te oefenen. Daarna is een keer per maand eenmalig meten voldoende. Vaker op een dag of vaker dan een keer per maand meten is meestal niet nodig.

Bloeddruk thuis is lager dan op de praktijk

Wanneer u de bloeddruk thuis meet, zijn de waarden vaak wat lager (gemiddeld vijf punten lager) dan wanneer de bloeddruk op de praktijk wordt gemeten. Bij sommige mensen is de bloeddruk thuis opvallend veel lager dan op de praktijk (ook als we uw bloeddruk op de praktijk met uw eigen bloeddrukmeter meten). Het kan dan gaan om mensen die gespannen zijn bij doktersbezoek, soms zonder dat ze dit zelf merken. Die mensen hebben bij een meting in een ziekenhuis of op de praktijk een hogere bloeddruk.

Hoe gaat het verder?

Na vijf dagen oefenen bespreken we op de praktijk hoe het meten ging en nemen we uw bloeddruklijstje door. Neem dan ook uw bloeddrukmeter mee. Als het meten gelukt is en de gemiddelde bloeddrukwaarde is goed, dan kunnen we afspreken dat u de bloeddruk voortaan zelf een keer per maand controleert.

• We zeggen dat iemand een goede bloeddruk heeft als deze gemiddeld lager dan 140/80 is. Voor thuismeting geldt een gemiddelde bloeddruk van lager dan135/75.
• Als u bij een bloeddrukmeting thuis een keer wat hogere bloeddruk bijvoorbeeld 160/100, dan is dat niet erg. U kunt dan rustig de thuismeting gedurende een maand in verschillende situaties meten. Noteer de bloeddruk en de situatie van het moment. Bijvoorbeeld op een werkdag, na het avond eten, in het weekend en voor het slapen gaan. Ga steeds even rustig zitten voor u gaat meten. Blijft dan de bovendruk bijvoorbeeld steeds op 160 zitten kom dan na een maand weer op het spreekuur voor controle. Dan kijken we wat er aan gedaan kan worden. Soms betekent dat meer sporten en afvallen. Maar het kan ook zijn dat u dan (extra) medicijnen nodig heeft.
• Is de bovendruk 180 of hoger, neem dan dezelfde of de volgende dag contact op.
• Heeft u het idee dat uw medicijnen niet goed werken of wilt u bekijken of uw medicijnen moeten worden aangepast, maak dan een afspraak op het spreekuur.
• Eén keer per jaar maken we een afspraak om alle risicofactoren nog eens samen te bespreken. Als er factoren veranderd zijn, bijvoorbeeld als u niet meer rookt en bent afgevallen, dan wordt het risico op hart- en vaatziekten kleiner.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.

Meer informatie over dit en andere onderwerpen is te vinden op www.thuisarts.nl.